|

Begleitgrammatik zum Lateinunterricht ab der 5. Klasse
Der Aufbau der Lateingrammatik orientiert sich an dem
Unterrichtswerk "Ianua Nova" (V&R Göttingen), kann
aber auch in Verbindung mit anderen Lehrbüchern verwendet werden.
I 21: Das Partizip und das Perfekt Passiv
IN I 21
A.) Das Partizip Perfekt Passiv (PPP)
1. FORM: Das PPP leitet sich von der letzten Form der
Stammformenreihe ab. In der
Regel: Stamm + tus, a, um
| lauda - tus, a, um |
a - Konjugation |
|
|
comple - tus, a, um |
e - Konjugation |
|
|
duc - tus, a, um |
kons. - Konjugation |
|
|
audi - tus, a, um |
i - Konjugation |
|
|
cap - tus, a, um |
gem. - Konjugation |
2.
WORTART: Das PPP ist ein von einem Verbum gebildetes Adjektiv.
Es ist sowohl a) Verbum als auch b) Adjektiv (Verbaladjektiv, Partizip,
Mittelwort):
| a) Verbum: |
Das PPP hat Perfekt-Bedeutung
(Tempus) |
|
Das PPP hat Passiv-Bedeutung
(Genus verbi) |
|
Das PPP verbindet sich
mit Adverbien |
| b) Adjektiv: |
Das PPP wird dekliniert
(Kasus) |
|
Das PPP kennt Sgl.
und Pl. (Numerus) |
|
Das
PPP kennt masc., fem. und neutr. (Genus) |
3.) SATZGLIED: Das PPP steht (wie jedes
Adj.) als Attribut od. Prädikatsnomen:
|
a) Attribut: |
Beispiel:
cena bene parata" - das gut gekochte Essen |
|
|
|
Frage:
was für ein (Essen)?" |
|
|
|
Form: KNG-Kongruenz mit
dem Bezugssubstantiv |
|
|
|
Farbe: gelb unterstrichen |
|
| b) Prädikatsnomen: |
Beispiel:
cena bene parata est" - das Essen ist gut gekocht
(worden)" |
|
|
|
Frage:
was wird über das Subjekt (das Essen) gesagt?" |
|
|
|
Form:
KNG-Kongruenz mit dem Subjekt |
|
|
|
Farbe: Rotes Kästchen |
4.) FORMEN:
Infinitiv
Perfekt Passiv
[gelobt (worden) sein"] |
lauda-tum,
am, um esse |
moni-tum,
am, um esse |
audi-tum,
am, um esse |
rec-tum,
am, um esse |
cap-tum,
am, um esse |
Indikativ
Perfekt Passiv [ich bin gelobt (worden)"] |
lauda-tus,
a, um sum
ich bin gelobt worden |
moni-tus,
a, um sum
|
audi-tus,
a, um sum |
rec-tus,
a, um sum |
cap-tus,
a, um sum |
lauda-tus,
a, um es
du bist gelobt worden |
moni-tus,
a, um es |
audi-tus,
a, um es |
rec-tus,
a, um es |
cap-tus,
a, um es |
lauda-tus,
a, um est
er.. ist gelobt worden |
moni-tus,
a, um est |
audi-tus,
a, um est |
rec-tus,
a, um est |
cap-tus,
a, um est |
lauda-ti,
ae, a sumus
wir sind gelobt worden |
moni-ti,
ae, a sumus |
audi-ti,
ae, a sumus |
rec-ti,
ae, a sumus |
cap-ti,
ae, a sumus |
lauda-ti,
ae, a estis
ihr seid gelobt worden |
moni-ti,
ae, a estis |
audi-ti,
ae, a |
rec-ti,
ae, a estis |
cap-ti,
ae, a estis |
lauda-ti,
ae, a sunt
sie sind gelobt worden |
moni-ti,
ae, a sunt |
audi-ti,
ae, a sunt |
rec-ti,
ae, a sunt |
cap-ti,
ae, a sunt |
B.) Zum Genitiv
1. Genitivus qualitatis:
| als Attribut |
als Prädikatsnomen |
| duae angues magnae longitudinis |
zwei Schlangen von großer Länge;
zwei sehr lange Schlangen |
duae angues magnae longitudinis sunt |
die zwei Schlangen sind von großer
Länge;
die zwei Schlangen sind sehr lang |
| vir magnae virtutis |
ein Mann von großer Tapferkeit;
ein sehr tapferer Mann |
vir magnae virtutis est |
der Mann ist von großer Tapferkeit;
der Mann ist sehr tapfer |
| vir magni roboris |
ein Mann von großer Kraft;
ein sehr kräftiger Mann |
vir magni roboris est |
der Mann ist von großer Kraft;
der Mann ist sehr kräftig |
REGEL: Der Genitiv ordnet
dem Substantiv, von dem es als Attribut abhängt, eine bestimmte
Eigenschaft ("Qualität") zu.
(gelbe Unterstreichung!) |
REGEL: Der Genitiv ordnet
als Prädikatsnomen dem Subjekt eine bestimmte Eigenschaft
("Qualität") zu. (rotes Kästchen!) |
2. Genitivus subjectivus und obiectivus:
A |
"timor
leonis" |
B |
| "die Furcht des
Löwen" |
 |
"die Furcht vor
dem Löwen" |
leo timet <incolas>
|
<incolae>
leonem timent
|
| |
"leonis"
als |
|
| Subjekt |
 |
Objekt |
Genitivus subjectivus |
Genitivus objectivus |
MERKE:
Der Genitiv "leonis" ist in unserem Beispiel nicht eindeutig.
Er bezeichnet entweder (A) das Subjekt oder (B) das Objekt der Furcht.
Entsprechend heißt er: (A) Genitivus subjectivus
oder (B) Genitivus objectivus |
ÜBUNGSTEXT:
| Theseus war der
uneheliche Sohn des Aigeus und der Aithra. Aigeus war König
von Athen, Aithra aber lebte bei ihrem Vater auf der Peloponnes.
Aigeus hatte Aithra gesagt, sie solle Theseus nach Athen schicken,
wenn er herangewachsen sei. Nun war es so weit. |
| |
- Nunc
Theseus ab Aithra matre in oppidum patris missus est.
- Mater:
“In litore multa pericula terrent. Iam multos homines ibi
necatos esse nuntiatum est. Pericula fuge! Per aquas naviga!”
- Theseus
autem, quamquam a matre monitus est, periculis non territus
est, sed praeter litora migrabat.
- Theseus
minime viros scelestos metuebat neque fugiebat, sed
viri scelesti a Theseo quaesiti et inventi sunt.
- Primo
Theseus Corynetem investigavit: Corynetes
clava magna viatores opprimebat et necabat.
- Theseus
tum a Corynete oppressus sed non vulneratus est. Corynetes
autem a Theseo clava victus est.
- Theseus
Graeciam a cunctis viris scelestis liberavit. Itaque
Theseo ab incolis gratiae actae sunt.
|
| Angaben:
4 scelestus, a, um – verbrecherisch | 5 investigare – aufspüren
| clava, ae, f – Keule | viator, oris, m - Wanderer Namen:
Theseus, ei, m | Aithra, ae, f | Corynetes, is, m – Korynetes
(Keulenschwinger) | Graecia, ae, f - Griechenland |
|
© 2000 - 2012 E.G.
|
|