|
Lateinische Grammatik
Syntax
Nebensätze: Konsekutivsätze
Einleitung der Konsekutivsätze
2.
KONSEKUTIV-Sätze (HS: sic, ita, tam, tantopere, adeo, is (derart) |
ut, uti (non) [...neque]
(consecutivum) |
+ Konj. |
so dass (nicht) |
ut [...neque] (explicativum) |
+ Konj. |
(nämlich) dass |
quin |
+ Konj. |
so dass nicht, ohne, dass, ohne zu
(nach neg. HS) |
| ut nemo |
+ Konj. |
so dass niemand |
| ut nihil |
+ Konj. |
so dass nichts |
| ut numquam |
+ Konj. |
so dass niemals |
Der Konsekutivsatz
Der konsekutive Nebensatz gibt die Folge (consecutio,
Konsequenz) des Hauptsatzgeschehens an. Er wird mit "ut" (so
dass) eingeleitet, mit "ut non" (so dass nicht) verneint. Formal
kann er in seiner Satzgliedfunktion zum Hauptsatz in einem doppelten Verhältnis
stehen: Entweder vertritt er im Hauptsatz die Funktion des Subjekts /
Objekts oder er ist Adverbiale
-
Konsekutiver Subjekts- oder Objektsatz
Der Konsekutivsatz steht als Objektssatz nach
Verben, die ausdrücken, dass man ein bestimmtes Ereignis erstrebt.
Im einzelnen:
-
als Subjektssatz nach unpersönlichen Ausdrücken
- allgemein (verba eventus): Konsekutives
"ut" steht nach unpersönlichen Ausdrücken.
Wird ein bewertendes Adverb hinzugefügt, steht ein quod-Satz.
- est (ut)
- futurum est (ut)
- fit (ut)
- quo factum est (ut)
- fieri potest (ut)
- fieri non potest (ut)
- accidit, evenit (ut)
- usu venit (ut)
- contingit mihi (ut)
- accedit, ut (quod)
- relinquitur (ut)
- restat (ut)
|
- es ist der anzunehmen (dass)
- es steht zu erwarten (dass)
- es geschieht, kommt vor (dass)
- so kam es (dass)
- es ist möglich (dass)
- es ist unmöglich (dass)
- es ereignet sich, kommt vor (dass)
- es ereignet sich, kommt vor (dass)
- es gelingt, glückt mir (dass)
- es kommt dazu (dass)
- es bleibt (<nichts als> dass)
- es bleibt (<nichts als> dass)
|
Besonderheiten:
- bene (commode, opportune) accidit, quod -
es stellt(e) sich als Vorteil heraus, dass
|
- nach Übergangsformeln
- sequitur (ut)
- proximum est (ut)
- restat (ut)
- reliquum est (ut)
- extremum est (ut)
|
- es folgt (dass) = anschließend
- das nächste ist (dass)
- es bleibt noch (dass)
- es ist noch übrig (dass)
- das letzte ist (dass) = schließlich
|
|
- Qui
fit, ut nemo sua sorte contentus sit? (Hor.sat.1,1,1)
- Non
potest fieri, ut tempore uno homo idem duobus locis
simul sit (Cic.)
- Nobis
contigit, ut aliquid essemus memoria dignum consecuti
(Cic.rep.1,13)
- Qua
ratione factum est, ut iste tuus cliens T. Roscio
Capitoni potissimum nuntiaret? (Cic.S.Rosc.96)
|
-
Erklärendes ut (ut explicativum)
ut explicativum
erklärt den Inhalt eines übergeordneten Nomens
oder Pronomens. |
| |
- Consuetudo
fuit, ut excellentes viros in caelum tollerent.
|
-
als Objektssatz nach den verba faciendi, efficiendi
Konsekutives ut steht, wenn das Ergebnis (die
Folge) ausgedrückt wird. Soll die Absichtausgedrückt werden,
ist ut final zu verstehen.¶
- Splendor
iudicum facit, ut peccare sine summo rei publicae periculo
non possint.
- Libenter
feci, ut eum convenirem
- Curis
meis feci, ut non obstarem rei publlcae
|
-
Konsekutiver Adverbialsatz
-
Korrelativ zu einem (zu ergänzenden) Demonstrativum im
Hauptsatz
Der konsekutive ut-Satz
führt einen korrelierenden "So"-Begriff im
Hauptsatz aus, der, wenn er nicht explizit vorhanden ist, leicht
ergänzt werden kann
- talis; eius modi (ut)
- tantus (ut)
- is; hic; ille; (idem)
|
- so beschaffen (dass)
- so groß (dass)
- = talis; eiusmodi
|
- ita; sic; tantopere; tam (ut)
- tantopere; adeo; usque eo;
- ita non; adeo non; usque eo non (ut)
|
- so; so sehr (dass)
- so sehr (dass)
- so wenig (dass)
|
- Magistratus
haec est vis, ut civitati praesit
- Ita
comparata est hominum natura, ut aliena melius iudicent
quam sua. (Ter.)
- Atticum
praecipue dilexit Cicero, ut ne frater quidem et Quintus
carior fuerit (Nep.)
|
-
Konjunktion "quin" nach verneintem Hauptsatz
Die Konjunktion "quin" kann nur
bei verneintem Hauptsatz stehen. Nach Verben des Zweifelns "dass"¶
- non dubito (quin)
- dubium non est (quin)
- quis dubitat (quin)
- non multum abest (quin)
- fieri non potest (quin)
- retineri non possum (quin)
- mihi non tempero (quin)
- non recuso (quin)
- nihil praetermitto (quin)
|
- ich zweifle nicht (dass)
- es ist nichtzweifelhaft (dass)
- wer zweifelt (dass)
- es fehlt nicht viel daran (dass)
- es ist unmöglich
- ich kann mich nicht enthalten (dass)
- ich kann mich nicht enthalten (dass)
- ich weigere mich nicht (dass)
- ich unterlasse nichts (dass)
|
Besonderheiten
- Non
dubitat consilia sua perventura esse ad aures
regis (Nep.) (dubitare + Aci)
- Dubitet
Curtius consulatum petere? (Cic.) (dubitare
+ Inf.: zögern, zaudern)
- Primum
addubitavi, num a Volumnio esset epistola (Cic.)
(dubitare + Indir. Satzfrage)
- Quin
conscendimus equos? (Fragewort:
"warum nicht?")
|
- Quasi vero dubium sit, quin tota lex de pecuniis repetundis
sociorum causa constituta sit.
- Cui dubium esse potest, quin opulentiam istam ex sanguine
civium pararis? (Sall.)
- Facere non possum, quin te reprehendam
|
-
mit "quin" statt "qui non, quae non, quod non"
"quin" - verneinter Relativsatz
mit konsekutivem Nebensinn¶
| |
- = nemo est, qui (quae) non
|
- Nihil
est, quin (= quod non) intereat.
- Quis
est (= nemo est), quin Caesarem fuisse singularem ducem
intellegat?
|
© 2000 - 2012 E.G. |
|