| |  | ja wenn du hörtest | īmmō sī audiās | immo si audias | | |
| |  | ja wenn du wüsstest | īmmō sī sciās | immo si scias | | |
| |  | wenn die Wetterwolke birst | abruptō sīdere | abrupto sidere | | |
| |  | ja beinahe (steigernd) | ac prope | ac prope | | |
| |  | als wenn | ac sī | ac si |  |  |
| |  | gleich als wenn | ac sī | ac si |  |  |
| |  | wenn die Speisen verzehrt sind | accīsīs dapibus | accisis dapibus | | |
| |  | wenn das Land gewonnen ist | adreptā tellūre | adrepta tellure | | |
| |  | das ist, als wenn du es zum Fenster hinauswirfst (sprichwörtl.) | aequē est ac sī in puteum coniciās | aeque est ac si in puteum conicias | | |
| |  | wenn wir die Staatskasse geleert haben, wird man sie wieder füllen müssen | aerārium si exhauserimus, supplemendum erit | aerarium si exhauserimus, supplemendum erit | | |
| |  | wenn das Alter beschwerlich wird | aevō ingravēscente | aevo ingravescente | | |
| |  | sage ja | affīrmāre, affīrmō (adfīrmō), affīrmāvī, affīrmātum | affirmo 1 |  |  |
| |  | sage ja | āiō, āis (āin), āit, āiunt; āiēbam,... (ἠμί) | aio |  |  |
| |  | wenn der Staat einigermaßen bestehen kann | aliquā rē pūblicā | aliqua re publica | | |
| |  | wenn etwas anderes wertvoller ist als die Augen | aliud sī quid cārius est oculīs | aliud si quid carius est oculis | | |
| |  | ja, bitte! (bei Aufforderungen) | amābō | amabo | | |
| |  | sage ja (durch Kopfnicken) | annuere, annuō (adnuō), annuī | annuo 3 (adnuo 3) |  |  |
| |  | wenn man die Hand nahe bringt | appropinquante manū | appropinquante manu | | |
| |  | wenn die Bäume wieder grün werden | arboribus revirentibus | arboribus revirentibus | | |
| |  | sage ja (in aliqua re - zu etw.) | assentīrī, assentior (adsentior), assēnsus sum | assentior 4 (adsentior 4) |  |  |
| |  | aber ja | at enim | at enim | | |
| |  | aber ja ... baber ja | at enim ... bat enim | at enim ... bat enim | | |
| |  | ja aber | atquī | atqui |  |  |
| |  | ja freilich | atquī | atqui |  |  |
| |  | nun gut, wenn | atquī sī | atqui si | | |
| |  | nun wohl, wenn | atquī sī | atqui si | | |
| |  | wenn nun aber | atquī sī | atqui si | | |
| |  | wenn nun eben | atquī sī | atqui si | | |
| |  | nun, wenn es so gefällig ist | atquī sī ita placet | atqui si ita placet | | |
| |  | wenn sich leichtes Fieber einstellt | attestante febriculā | attestante febricula | | |
| |  | antworte ja oder nein | aut etiam aut nōn respondē | aut etiam aut non responde | | |
| |  | antworte mit Ja oder Nein | aut etiam aut nōn respondeō | aut etiam aut non responde | | |
| |  | entweder ja oder nicht antworten | aut etiam aut nōn respondēre | aut etiam aut non respondere | | |
| |  | = bat enim - baber ja (Verballhornung eines mit at eim eingeleiteten Einwandes) | batenim | batenim |  |  |
| |  | wenn du trinkst, trinke ordentlich! | bibe, sī bibis | bibe, si bibis | | |
| |  | glaub's ja nicht! | cavē crēdās | cave credas | | |
| |  | lüge ja nicht! | cavē mendācium (dīcās)! | cave mendacium (dicas)! | | |
| |  | lüge mich ja nicht an! | cavē mihi mendācī quicquam dīcās | cave mihi mendaci quicquam dicas | | |
| |  | bereite ja nichts Besonderes zu! | cavē quicquam parāveris praeter cotīdiāna! | cave quicquam paraveris praeter cotidiana! | | |
| |  | habe ja kein Mitleid mit deinen Brüdern! | cavē, tē frātrum misereat | cave, te fratrum misereat | | |
| |  | ja (in Antworten) | certē | certe |  |  |
| |  | ja doch (in Antworten) | certē | certe |  |  |
| |  | ja gewiss | certē sciō | certe scio | | |
| |  | wie wenn | ceu cum | ceu cum | | |
| |  | gleich wie wenn | ceu sī | ceu si | | |
| |  | gleich als wenn | ceu vero (= quasi vērō) | ceu vero | | |
| |  | sehe mich vor, wenn das Kind im Brunnen liegt (sprichwörtl.) | clipeum post vulnera sūmō | clipeum post vulnera sumo | | |
| |  | wenn schon... dann besonders... | cum ... tum ... | cum ... tum ... | | |
| |  | immer wenn (cum iterativum) | cum + Ind. | cum + Ind. |  |  |
| |  | in dem Fall, wenn (cum - temporale od.iterativum) | cum + Ind. | cum + Ind. |  |  |
| |  | wenn es Neumond oder Vollmond wird | cum aut incohātur lūna aut implētur | cum aut incohatur luna aut impletur | | |
| |  | wenn es sich ergibt | cum inciderit, ut id aptē fierī possit | cum inciderit, ut id apte fieri possit | | |
| |  | wenn (cum temporale) | cum m. Ind. | cum m. Ind. |  |  |
| |  | wenn auch noch so oft | cum saepissimē | cum saepissime | | |
| |  | wenn auch noch so langsam | cum tardissimē | cum tardissime | | |
| |  | wenn auch noch so spät | cum tardissimē | cum tardissime | | |
| |  | ja sogar | dēnique | denique |  |  |
| |  | wenn man die Tage zurückrechnet | diēbus repetītīs | diebus repetitis | | |
| |  | wenn zwei Gesetze einander widersprechen | duābus lēgibus inter sē colluctantibus | duabus legibus inter se colluctantibus | | |
| |  | wenn nur | dum (+ Konj.) | dum (+ Konj.) |  |  |
| |  | wenn nur (konzess. + Konj.) | dummodo | dummodo |  |  |
| |  | wenn nur nicht (+ Konj.) | dummodo nē (+ Konj.) | dummodo ne | | |
| |  | wenn nur nicht | dumnē (+ Konj.) | dumne (+ Konj.) |  |  |
| |  | wenn auch nur | dumtāxat (duntāxat) | dumtaxat (duntaxat) |  |  |
| |  | ja (affirmativ) | enim | enim |  |  |
| |  | ja wohl (affirmativ) | enim | enim |  |  |
| |  | ja sogar (steigernd) | enimvērō | enimvero |  |  |
| |  | ja wahrhaftig (steigernd) | enimvērō | enimvero |  |  |
| |  | ja wahrlich (steigernd) | enimvērō | enimvero |  |  |
| |  | ja beinahe (steigernd) | et prope | et prope | | |
| |  | ja (in Antworten) | etiam | etiam |  |  |
| |  | ja, noch etwas! (hinzufügend) | etiam | etiam |  |  |
| |  | auch wenn | etiamsī | etiamsi |  |  |
| |  | selbst in dem Fall, wenn ... | etiamsī | etiamsi |  |  |
| |  | sogar wenn | etiamsī | etiamsi |  |  |
| |  | wenn auch | etiamsī | etiamsi |  |  |
| |  | auch wenn sie mit uns blutsverwandt sind | etiamsī nōbīs sanguine cohaereant | etiamsi nobis sanguine cohaereant | | |
| |  | auch wenn | etsī | etsi |  |  |
| |  | wenn auch | etsī | etsi |  |  |
| |  | wenn schon | etsī | etsi |  |  |
| |  | ausgenommen wenn | extrā quam sī | extra quam si | | |
| |  | außer wenn | extrā quam sī | extra quam si | | |
| |  | bringe das Haus ja auf Hochglanz | fac ut niteat domus | fac ut niteat domus | | |
| |  | wenn dieses Bild auf mich angewendet wird | hāc ego sī compellor imāgine | hac ego si compellor imagine | | |
| |  | wenn sich dieses Bild auf mich bezieht | hāc ego sī compellor imāgine | hac ego si compellor imagine | | |
| |  | das ist gerade, wie wenn ... | hoc assimilest quasi ... | hoc assimilest quasi ... | | |
| |  | es ginge seltsam zu, wenn nicht ... | hoc mīrum esset, nisi | hoc mirum esset, nisi |  |  |
| |  | es wäre seltsam, wenn nicht ... | hoc mīrum esset, nisi | hoc mirum esset, nisi |  |  |
| |  | wenn dieses unumstößlich festgestellt ist | hōc probē stabilītō et fīxō | hoc probe stabilito et fixo | | |
| |  | ja, und zwar sogar | īmmō | immo |  |  |
| |  | ja sogar | īmmō (īmō) | immo (imo) |  |  |
| |  | ja vielmehr | īmmō (īmō) | immo (imo) |  |  |
| |  | ja allerdings! (als Antwort) | īmmō etiam! | immo etiam! |  |  |
| |  | wenn man die übrigen Legionen (mit ihr) vergleicht | in collātiōne reliquārum legiōnum | in collatione reliquarum legionum | | |
| |  | wenn alles glückt und nach Wunsch geht | in rēbus prōsperīs et ad voluntātem fluentibus | in rebus prosperis et ad voluntatem fluentibus | | |
| |  | ja (als Antwort) | ita | ita |  |  |
| |  | ja (so ist es) | ita est | ita est | | |