| ἡδύς, εῖα, ύ, [bei Hom. auch 2 Endgn, ἡδὺς ἀϋτμή, Hom.Od. 12, 369; im acc. ἁδέα, χαίταν, πόρτιν, Theoc. 20, 8 u. Mosch. 3, 83, wie τὸν ἁδέα Theoc. 20, 44; fem. ion. ἡδέα, ἡδέη], [ἥδομαι], erfreulich, anmutig, zunächst vom Geschmack, süß, bes. vom Wein, Hom.Od. 4, 51. 9, 197; schmackhaft, angenehm, δεῖπνον, 20, 391; vom Geruch, 4, 446. 9, 210. 12, 369; vom Gehör, ἡδεῖα ἀοιδή, 8, 64; αὐδή, Hes.Th. 40; ἀκοή, Pind.P. 1, 90; ὀμφαί, N. 10, 33; vom Gesicht, τί γὰρ γυναικὶ τούτου φέγγος ἥδιον δρακεῖν; Aesch.Ag. 588; Plat. sagt τὸ δι' ἀκοῆς τε καὶ ὄψεως ἡδύ, Hipp. mai. 296 a; übh. von angenehmen, sinnlichen Empfindungen, z. B. ὕπνος, oft Hom., wie Eur.Hec. 916; ἡδὺς κοῖτος, Hom.Od. 19, 510; ἡδὺ κνώσσειν, 4, 809; εὐνή, Pind.P. 9, 42; χάρις, I. 5, 48; ἐλπίς, P. 4, 201; μῦθος οὔθ' ἡδὺς οὔτ' ἀλγεινός, Soph.Ant. 12; φάτις, El. 56; λόγους ἡδεῖς φέρειν, übergehend in geistig angenehm, erfreulich; bes. häufig ἡδύ μοί ἐστι oder γίγνεται, es ist mir angenehm, lieb, erfreulich, Hom.Il. 4, 17. 7, 387 Hom.Od. 24, 235; ἡδύ τι θαρσαλέαις τὸν μακρὸν τείνειν βίον ἐλπίσι, schön ist es, angenehm ist es, Aesch.Pr. 534; οὐ γὰρ αὐδᾶν ἡδὺ τἀκίνητ' ἔπη Soph.OC. 630; πειστέον κεἰ μηδὲν ἡδύ, auch wenn es nicht Freude macht, O. R. 1516; ἡδὺ τὸ φῶς βλέπειν Eur.IA. 1218, öfter; ταῦτα γὰρ τούτοις ἀκούειν ἡδέα, angenehm zu hören, Ar.Ve. 503; ἀκούειν τὰ ἥδιστα Thuc. 7, 14, wie ἡδὺς ἀκοῦσαι λόγος Plat. Men. 81 d und öfter; εἰ μὴ ἡδὺ Πρωταγόρᾳ Prot. 338 a; εἴπερ σοί γε ἡδύ Legg. I, 643 a; νῦν μοί σε ἡδύ ἐστι ἐπείρεσθαι τὰ θέλω Hdt. 7, 101, es beliebt mir zu fragen. – Gegensätze sind λυπηρός, Plat.Lg. V, 733 a, ἀνιαρός, Prot. 355 b Xen.Cyr. 8, 3, 42, ἀλγεινός, Plat.Ti. 64 a. – Τὰ ἡδέα, sinnliche Genüsse, Vergnügungen, nach Plat.Prt. 351 d τὰ ἡδονῆς μετέχοντα ἢ ποιοῦντα ἡδονήν. – Von Menschen, angenehm, freundlich, froh, ἥδιστος ἀνήρ Soph.Ph. 526, vgl. O. R. 82; ἡδεῖαν θεόν Eur.Ph. 402; ἡδίους ταῖς ἐλπίσιν ἐγένοντο Plut. Cam. 32; ἡδίους ἔσεσθε ἀκούσαντες Dem. 23, 64. – Bei Plat. häufig mit leichter Ironie, auch tadelnd, gutmütig, gutherzig, einfältig, ὡς ἡδὺς εἶ, τοὺς ἠλιθίους λέγεις σώφρονας Gorg. 491 e; εἰκός γε, ἔφη, ὦ ἥδιστε Rep. I, 348 c, öfter; Sp., ὁ δ' οὕτως ἡδύς ἐστιν ὥστε Strab. I, 54; εἰρωνευομένη μετὰ γέλωτος, ὡς ἡδύς, ἔφασκεν Plut. Artax. 17; Luc. Dem. enc. 24. – Komparat. u. Superlat. ἡδίων u. ἥδιστος, selten ἡδύτερος, Phocyl. 183 u. Sp., wie Philip. 64 Tull. Gemin. 7 (IX, 247. 707); auch ἡδύτατος, wie Schol. Ar.Pl. 1021; Plut. de fort. p. 305; Ep. ad. 98 (XI, 298). – Adv. ἡδέως, angenehm, behaglich, ἡδέως εὕδειν Soph.Tr. 175; βίοτον ἡδέως ἄγειν Eur.Cyc. 452; ἡδέως ζῆν Plat.Prt. 351 b u. öfter; ἡδέως ἔχειν πρός τινα Isoc. 1, 20, wohlwollend gegen einen gesinnt sein, wie Plut.Cim. 8; ἡδέως ἔχουσιν ἡμῖν, Dem. 5, 15; ἡδέως ἔχειν τινός, Hp.; Ath. XIII, 581 c; vgl. noch ἀλλ' ἡδέως ἔμοιγε κἀλγεινῶς ἅμα Soph.Ant. 432; gern, δέχεσθαι, λαβεῖν, Ar.Eq. 440 u. A.; ἡδέως ἂν ἀκούσαιμι Plat.R. V, 470 a; ἥδιστα μέντ' ἂν ἤκουσα Theaet. 183 d. – Hom. braucht auch ἡδύ adverbialisch, ἡδὺ γέλασσαν, sie lachten behaglich, Hom.Il. 2, 270 u. oft, dem ausgelassenen Gelächter entgeggstzt; auch ἡδὺ κνώσσειν, Hom.Od. 4, 809. |