| ἡγεμών, όνος, ὁ, [dor. ἁγεμών], [ἡγέομαι], eigtl. der Vorangehende, der vorangeht und dadurch den anderen den Weg zeigt und sie veranlasst, ihm zu folgen, Hom.Od. 10, 505; ἡγεμόν' ἐσθλὸν ὄπασσον, ὅς κέ με κεῖσ' ἀγάγῃ 15, 310; ἐμοὶ γὰρ οὗτος ἡγεμών Soph.Ant. 1001; ποδὸς τυφλοῦ Eur.Ph. 1610; geradezu Wegweiser, Hdt. 5, 14; Xen.An. 4, 2, 1; mit dem Zusatz τῆς ὁδοῦ, Eur.Hec. 281; ἡγεμόνες ἐγένοντο τῷ βαρβάρῳ Hdt. 8, 31; ὁδοῦ λαβεῖν ἡγεμόνα Xen.Mem. 1, 3, 4; τοῦ πλοῦ, der Lotse, Thuc. 7, 50. – Bes. der im Kriege vorangeht, der Führer, Heerführer, Feldherr, Hom.Il. 2, 476 u. öfter; Ggstz λαοί, 2, 365, u. πληθύς, 11, 304; ἵππου μελαίνης ἡγεμὼν τρισμυρίας Aesch.Pers. 307; ἡγεμὼν ὁ πρέσβυς νεῶν Ἀχαϊκῶν Ag. 177; Λάϊός ποθ' ἡγεμὼν γῆς τῆσδε, der König, Soph.OR. 103; auch von Wagenlenkern, ἐξ ὁδοῦ μ' ὅ θ' ἡγεμὼν αὐτός θ' ὁ πρέσβυς ἠλαυνέτην Soph.OR. 804; in Prosa, στρατηγὸς καὶ ἡγεμὼν τῶν Ἑλλήνων πρὸς τὸν βάρβαρον Hdt. 7, 158, Heerführer, u. zwar der Oberanführer der gesamten Griechen; τῶν πολέμων 9, 33; ἔχοντες ἡγεμόνας τῶν πάνυ στρατηγῶν Thuc. 8, 89; ὁ μέγας ἡγεμὼν ἐν οὐρανῷ Ζεύς Plat.Phdr. 246 e; ὧν ὁ Ἔρως ἡμῖν ἡγεμὼν καὶ στρατηγός Conv. 193 b; τῆς πόλεως Alc. 1, 120 a; allgemeiner, der zu etwas anleitet, dadurch, dass er etwas zuerst tut, zum Nachtun veranlasst, καὶ διδάσκαλος Menex. 240 d; Rep. X, 595 c; οὗτοι γὰρ ἡμῖν ὥσπερ πατέρες τῆς σοφίας εἰσὶ καὶ ἡγεμόνες Lys. 214 a; τοὺς ἐμπειρίᾳ τε καὶ ἡλικίᾳ ἱκανοὺς ἡγεμόνας τε καὶ παιδαγωγοὺς εἶναι Rep. V, 467 d; πόνους τοῦ ζῆν ἡδέως ἡγεμόνας νομίζετε Xen.Cyr. 1, 5, 12; ἀχαριστία πρὸς πάντα τὰ αἰσχρὰ ἡγεμόνες Xen.Cyr. 1, 2, 7; Sp. Auch von Tieren, ἡγεμόνες ἀνθρηνῶν, μελιττῶν, σφηκῶν, Arist.H.A. 8, 42, die Weiser. – Adjektivisch u. dah. auch im fem. gebraucht, ναῦς ἡγεμών Aesch.Supp. 703; ἄνδρα ἡγεμόνα Plat.Criti. 118 e; τοῖς περὶ τὰ στήθη τῆς ψυχῆς ἡγεμόσιν ἕπεσθαι μέρεσιν Tim. 91 c; πρὸς πρώτην τὴν τῆς ξυμπάσης ἡγεμόνα ἀρετῆς Legg. III, 688 b; δόξα ἀληθὴς πρὸς ὀρθότητα πράξεως οὐδὲν χείρων ἡγεμὼν φρονήσεως Men. 97 b; ἀχαριστία μεγίστη ἐπὶ πάντα τὰ αἰσχρὰ ἡγεμών Xen.Cyr. 1, 2, 7; Sp.; vgl. Lob. zu Phryn. 452. – Nach Poll. 4, 148 eine besondere Klasse der Sklaven, die vorangehen. – In der Metrik heißt so der Pyrrhichius, D.H., z. B. C. V. p. 218, Schäf. |