| ἐκβάλλω (s. βάλλω, ἐκβεβλήσεται Eur.Ba. 1304), 1) auswerfen, herauswerfen, z. B. aus dem Schiff, Hom.Od. 15, 481; τινὰ δίφρου, einen vom Wagen herabstoßen, Hom.Il. 5, 39, wie ἵππων 11, 109; aus dem Meer ans Land, Hom.Od. 19, 278, wie Hdt. 1, 170; ans Land setzen, sc. ἐκ νεώς, 1, 24; ναῦς εἰς γῆν, ans Land werfen, Pol. 1, 51, 12; - aus einer bisherigen Gegend oder aus bestehenden Verhältnissen entfernen, ausstoßen, vertreiben, verdrängen, verbannen, ἐκ πόλεως, aus der Stadt vertreiben, verbannen, Plat.Grg. 468 d; auch ἔξω τῆς πόλεως, Legg. IX, 873 b, wie ἔξω τῶν ὁρίων ἄταφον X, 909 e; ohne Zusatz, Menex. 243 b, wie Hdt. 1, 103; Soph.OR. 399 O. C. 752; καὶ ἐξωθεῖν 774; ἐκβαλεῖν ἕδρης Κρόνον, vom Thron stoßen, Aesch.Pr. 201, wie ἐκ τυραννίδος θρόνων τ' ἄϊστον ἐκβαλεῖ ibd. 912; γονὰν – δόμων Ag. 1546; ausstoßen, aussetzen, Soph.Ph. 257 u. öfter; vgl. λώβαις τὸν ἄνδρα ἐκβαλεῖν Ai. 1371; ohne Zusatz = vom Thron stoßen, O. R. 386; τινὰ πλούτου, des Vermögens berauben, El. 639; ἐκβαλῶ σε τῆς τιμῆς, aus dem Amt verdrängen, Xen.Cyr. 1, 3, 8; ἔδεισε, μὴ ἐκ τῆς Σεύθου φιλίας ἐκβληθείη, dass er aus der Freundschaft verdrängt würde, An. 7, 5, 6; vgl. ἔγνωκα γὰρ τῆς παλαιᾶς χάριτος ἐκβεβλημένη Soph.Aj. 795; Sp., wie Pol. τὸν Ἄρατον ἐκβαλεῖν ἐκ τῆς ὑποθέσεως 4, 82, 6; – τέκνα, Kinder aussetzen, Eur.Ion 964. Aber θυγατέρα Dem. 59, 63, wie γυναῖκα D.Sic. 12, 18, = verstoßen; – ἐκβεβλήσθω τὸ τιμή, excipiatur, Schol. Ap.Rh. 4, 1677. – 2) herausschlagen, machen, dass etwas herausfällt; χειρὸς δ' ἔκβαλεν ἔγχος jemandem aus der Hand schlagen Hom.Il. 14, 419. 15, 468, wie Theoc. 22, 210; δοῦρα ἐκβάλλειν, Baumstämme aus dem Wald fällen, Hom.Od. 5, 244; σταθμά, θύρετρα, πύλας aufbrechen, Eur.HF. 999 Or. 1474 Hec. 1044; vgl. Dem. 47, 63 u. Pol. 5, 25, 3. – Milder, fallen lassen, δάκρυ vergießen Hom.Od. 19, 362; Eur.Ion 924 u. öfter. Bes. – 3) ἔπος, ein Wort fallen lassen, unbedachtsam hinwerfen, Hom.Il. 18, 324 Hom.Od. 4, 503; übh. = vorbringen, στόματος ἐκβ. ἔπος Eur.HF. 148; κόμπους Tr. 1180; vgl. Aesch.Ag. 1648 Ch. 46; ῥῆμα Plat. Pol. V, 473 e; ἀπόκρισιν, eine Antwort geben, Pol. 29, 7, 5 u. öfter. Ähnl. – 4) wegwerfen; ἐκβαλὼν ξίφος φίλημ' ἐδέξω Eur.Andr. 629; Ar.Lys. 156; ὀϊστούς Xen.An. 2, 1, 6; αἰχμάς Ael.V.H. 6, 14; ὀδόντας, die Zähne wechseln, verlieren, Arist.H.A. 6, 22 u. A. Von Frauen, zu früh gebären, einen Abort haben, abortieren, Hp. u. Folgde, wie Plut. Poplic. 21. Bei Sp. übh. = gebären, Anton. Lib. 34; vgl. Schol. Call. Dian. 232. Bei den Ärzten = ausrenken, verrenken, Hp. u. A. Übh. – 5) verwerfen, verachten, verschmähen; τοὺς θεούς den Göttern entsagen Ar.Nu. 1477; προγόνων παλαιὰ θέσμια Eur. frg. v. 45 bei Lycurg. 100; τοὺς πολλοὺς τῶν μύθων ἐκβλητέον Plat.R. II, 377 c. Vgl. Soph. τίς δῆτ' ἂν ἀνδρὸς εὐμένειαν ἐκβάλοι τοιοῦδε, wer sollte verschmähen, O. C. 637, wie χάριν von sich stoßen 642; neben ἀτιμόω διαιτητήν, Dem. 21, 87; ἃ ἐκβάλλεσθαι ἄξια Antiph. IV γ 1. Bes. von Schauspielern, eigtl. = von der Bühne herunterbringen, durchfallen lassen, auszischen, καὶ συρίττειν Plat. Az. 368 d; καὶ ἐκσυρίττειν ἐκ τῶν θεάτρων Dem. 19, 337; oft bei Sp., wie Luc. Nigr. 8; vom Redner, Isoc. 8, 3; – λόγους, widerlegen, Plat. Crit. 46 b; vgl. Soph. κοὐκ ἔστι τοῦτὁ γ' ἐκβαλεῖν πάλιν, sc. ἔπος, O. R. 849, zurücknehmen, Schol. οὐ δύναται ἀρνεῖσθαι; stärker, λόγους, διαβούλιον, umstoßen, Pol. 11, 10, 6. 29, 9, 5. – 6) verlieren, durch eigene Schuld, τἀγαθὸν χεροῖν ἔχοντες οὐκ ἴσασι, πρίν τις ἐκβάλῃ Soph.Aj. 944, Schol. πρὶν ἄν τις αὐτοῦ στερηθῇ; vgl. φίλον γὰρ ἐσθλὸν ἐκβαλεῖν G. R. 611; τὰς φρένας Ant. 645; ἱδρῶτα καὶ φειδωλίαν Ar.Ec. 751; σπλῆνα Thesm. 3; δόξαν Plat.R. III, 412 e. – 7) hervorbringen, hervortreiben (nach BA. 38 der reguläre Ausdruck für ἐξορμενίζω), καρπόν, Hp.; στάχυν, Eur. Baoch. 749; ἴουλον, Philostr.; auch νεοττούς, ausbrüten, Schol. Ar.Av. 252; – φρέατα, Brunnen graben, Plut.Pomp. 32. – 8) intrans., von Flüssen, hervorfließen, entspringen, Plat.Phd. 113 a u. öfter bei Pol. – Das med., Hdt. 6, 101, ans Land setzen, ausschiffen; Dem. 35, 11 in einer Syngraphe = über Bord werfen. |