| εἴσω, [verwandt mit εἰς], [seltener poet. ἔσω, bei den Tragg. nur, wo es der Vers erfordert; die Komiker haben gar nicht ἔσω]. – 1) hinein, bei Verbis der Bewegung, bei Hom. oft mit accus., dem acc. gew. nachgesetzt, δῦναι δόμον Ἄϊδος εἴσω Hom.Il. 3, 322, u. so auch Ἄϊδος εἴσω, 6, 284; Ἴλιον εἴσω u. ähnl.; voran steht εἴσω 21, 125, wie ἔσω κλισίην, στρατόν Hom.Od. 24, 155. 199; – cum gen., ἐβήσατο δώματος εἴσω 7, 135, wo freilich ὑπὲρ οὐδόν vorangeht, u. ὁ δ' εἴσω δώματος ᾔει 8, 290, vgl. Lehrs Aristarch. ed. 2 p. 137; so oft bei Folgdn, ἔσω πυλῶν ῥέειν Aesch.Th. 539; εἴσω στέγης χωροῦμεν Soph.Tr. 492; εἴσω τοῦ τείχους ἀπῄεις Xen.An. 7, 1, 40; – absolut, πέσε δὲ λίθος εἴσω Hom.Il. 12, 459; πᾶν δ' εἴσω ἔδυ ξίφος 16, 340; ἔσφερον εἴσω Hom.Od. 7, 6; εἴσω δ' ἀσπίδ' ἔαξε, nach innen hin, Hom.Il. 7, 270; ὀστέα δ' εἴσω ἔθλασεν 18, 96; ἐσσύμενοι δ' εἴσω κατέσταν Pind.P. 4, 135; Tragg., z. B. ἔξωθεν εἴσω φέρειν Aesch.Th. 542; στείχειν ἔσω Soph.OR. 92; in Prosa, στρέφειν εἴσω Plat.R. II, 360 a; ἡγεῖσθαι εἴσω, hineinführen, Xen.Cyr. 2, 3, 21; εἴσω παρακαλεῖν An. 1, 6, 5; εἴσω εἰς Φᾶσιν 5, 7, 7; τὴν χεῖρα εἴσω ἔχειν Dem. 19, 255, die Hand nach innen halten, in den κόλπος, um nichts anzunehmen. – 2) bei Verbis der Ruhe, innerhalb, drinnen; dieser Sprachgebrauch, dem Homer fremd, entwickelte sich bei den Folgen den vielleicht aus Odyss. 7, 13 εἴσω δόρπον ἐκόσμει, s. Lehrs Aristarch. ed. 2 p. 134; ἄντρον ἔσω ναίουσα H.h.Merc. 6; ἔσω καθημένη Aesch.Ch. 906; ναῦς ἔρημος ἀνδρῶν μὴ ξυνοικούντων ἔσω Soph.OR. 57, τὰ εἴσω νενοσηκότα σώματα Plat.R. III, 407 d; εἴσω νῶν ὀρέων εἶναι, innerhalb, d. i. diesseits, Xen.An. 1, 2, 21; so mit dem gen. bei den Tragg., μένειν εἴσω δόμων Aesch.Th. 214; αἵ τ' εἴσω στέγης αἵ τ' ἐκτὸς αὐλῆς Soph.Tr. 201; εἴσω ξίφους, so weit man mit dem Schwert reicht, Eur.Or. 1531; vgl. εἴσω βέλους Arr. An. 1, 6, 8; – εἴσω τῶν ὅπλων κατακεκλεῖσθαι, innerhalb der Schwerbewaffneten eingeschlossen sein, Xen.An. 3, 3, 7. Bei Plat. mit dem Artikel, δῦσα εἰς τὸ εἴσω τοῦ οὐρανοῦ Phaedr. 247 e, öfter; διήκειν ἐς τὸ ἔσω μέτωπον. Thuc. 3, 21. Bei Sp. εἴσω λογισμοῦ εἶναι, verständig sein, Philostr. u. A. – 3) von der Zeit, innerhalb, binnen, Hermogen. – Vgl. unten ἐσώτερος, ἐσώτατος. |