I.) INDIKATIV |
WIRKLICHKEIT |
1. |
Wirklichkeit |
realis [S 135] |
|
|
|
[non] erro |
ich irre mich [nicht] |
realis |
Ind. |
|
necesse est (erat / fuit) |
es ist (war) nötig |
realis
(feststellend) |
Ind. |
|
necesse est (erat / fuit) |
es wäre nötig (gewesen) |
realis
(stellungnehmend) |
Ind. (dt.: Konj.: abw. Modusgebrauch) |
|
paene dixi |
fast hätte ich gesagt |
realis
(dtsch. irrealis) |
Ind. (dt.: Konj. abw. Modusgebrauch) |
II.)
KONJUNKTIV |
VORSTELLUNG |
1. |
Möglichkeit |
potentialis [S 136] |
|
|
|
hic dicat aliquis
hic dixerit aliquis |
hier könnte einer wohl sagen |
pot.d.Ggw. |
Konj. Prs./Perf. |
|
putares |
man hätte glauben können |
pot.d.Vgh. |
Konj.Impf. |
2. |
Nichtwirklichkeit |
irrealis [S 137] |
|
|
|
sine te [non] essem |
ohne dich gäbe es mich nicht |
irr.d.Ggw. |
Konj.Impf. |
|
sine te [non] fuissem |
ohne dich hätte es mich nicht
gegeben |
irr.d.Vgh. |
Konj.Plsqpf. |
3. |
Zweifel |
dubitativus (deliberativus)
[S 142] |
|
|
|
quid [non] faciam |
was soll ich [nicht] tun? |
dub.d.Ggw. |
Konj.Prs. |
|
quid [non] facerem |
was hätte ich [nicht] tun sollen? |
dub.d.Vgh. |
Konj.Impf. |
4. |
Aufforderung |
iussivus / adhortativus [S
145] |
|
|
|
[ne] veniat!
[ne] pudeat te! |
er soll [nicht] kommen!
schäme dich [nicht] |
iussivus |
Konj.Prs. |
|
[ne] gaudeamus! |
wir wollen (laßt uns) uns
[nicht] freuen! |
adhortativus |
(1.Pl.) Konj.Prs. |
|
ne mentiare! |
man soll nicht lügen |
adhortatives
"man" |
(2.Sgl.) Konj.Prs. |
5. |
Verbot |
prohibitivus [S 145] |
|
|
|
ne mentitus sis!
ne mentiti sitis! |
lüge nicht!
lügt nicht! |
prohibitivus |
(2.Pers.) Konj.Perf. |
6. |
Wunsch |
optativus [S 145] |
|
|
|
utinam [ne] venias! |
kämst du doch [nicht]! (hoffentlich!) |
erf.Wunsch
d.Ggw. |
Konj.Prs. |
|
utinam [ne] venires! |
kämst du doch [nicht]! (leider
nicht!) |
unerf.Wunsch
d.Ggw. |
Konj.Impf. |
|
utinam [ne] veneris! |
hoffentlich bist du [nicht] gekommen! |
erf.Wunsch
d.Vgh. |
Konj.Perf. |
|
utinam [ne] venisses! |
wärst du doch [nicht] gekommen! |
unerf.Wunsch
d.Vgh. |
Konj.Plsqpf. |
7. |
Einräumung |
concessivus [S 146,3] |
|
|
|
[ne] sit sane ita |
mag es meinetwegen auch [nicht]
so sein |
concessivus
d.Ggw. |
Konj.Prs. |
|
[ne] mentitus sit |
mag er auch gelogen haben |
concessivus
d.Vgh. |
Konj.Perf. |
III.
IMPERATIV |
BEFEHL |
|
dic! |
sage |
Befehl |
(Imp.) |
|
ne dixeris!
noli dicere! |
sage nicht! |
Verbot |
(verneinter Imp.) |
Übersetzte folgende Beispiele und bestimme
möglichst eindeutig den Modusgebrauch! |
|
A |
B |
C |
1 |
quid faceremus? |
pudeat te impietatis! |
id citius reperias quam retineas |
2 |
utinam pater viveret! |
melius fuit te tacere |
Caesaremne non interficerem? |
3 |
ne desperemus! |
quis dubitet? |
fac venias! |
4 |
non erro |
crederes |
noli dicere neque (aut) confidere! |
5 |
non erraverim |
sine te servatus non essem |
neminem despicias! |
6 |
hic dicat aliquis |
maneamus an abeamus? |
nihil faciamus irati! |
7 |
longum est omnia enumerare |
eant! |
nollem id fecisses! |
8 |
optandum erat |
vobis utinam vere auguraverim! |
ducis est (tuum erat) imperare |
9 |
quis umquam crederet? |
occidat, dum imperet! |
plura scriberem, sed tempus deest |
10 |
divide et impera! |
licuit videre |
stultum (turpe) fuit |
11 |
ne dixeris! |
mallem tacuisses |
quod di bene vertant! |
12 |
velim taceas! |
hoc non putavi |
neminem despexeris! |
13 |
fueris prudens: pius non fuisti |
paene dicam |
mortem ne timeamus! |
14 |
ne mentiare (=mentiaris)! |
paene dixi |
utinam te numquam vidissem! |
15 |
venias quaeso! |
quid faciam? eam? non eam? |
ne te pudeat pietatis! |
16 |
ne ieritis! |
opus erat |
|