Aristoteles, Poetik
(Kap. 19 - 1456a33 - 1456b19)

Dichtung als Mimesis

sagsin.jpg (1095 Byte)

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 sagdex.jpg (1082 Byte)

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ
ΠΕΡΙ ΠΟΙΗΤΙΚΗΣ
19

Über Ausdruck und Gedanke

Textvorlagen: lateinisch: Didot - griechisch: Kassel - deutsch: C.Walz

 

       
zu cap.1 [cap.19]        
(1) De ceteris iam expositum est, restat autem , ut de dictione vel sententia dicamus.    (1) Περὶ μὲν οὖν τῶν ἄλλων ἤδη εἴρηται, λοιπὸν δὲ περὶ λέξεως καὶ διανοίας εἰπεῖν.    (1) Über das andere ist bereits gesprochen worden und es ist noch übrig, über den Ausdruck und den Gedanken zu sprechen.
(2) Sed quae ad sententiam pertinent, in libris de Rhetorica exprompta sunto; hoc enim proprium est magis disputationis illius.    (2) τὰ μὲν οὖν περὶ τὴν διάνοιαν ἐν τοῖς περὶ ῥητορικῆς κείσθω· τοῦτο γὰρ ἴδιον μᾶλλον ἐκείνης τῆς μεθόδου.    (2) Was nun den Gedanken betrifft, so verweise ich dies in die Bücher über die Rhetorik; denn dies gehört mehr in jene Wissenschaft.
(3) Pertinent autem ad sententiam haec, quaecumque oratione parari debent.    (3) ἔστι δὲ κατὰ τὴν διάνοιαν ταῦτα, ὅσα ὑπὸ τοῦ λόγου δεῖ παρασκευασθῆναι.    (3) Zum Gedanken gehört das, was von der Rede bewirkt werden soll. 
(4) Partes eorum sunt demonstrare et solvere et motus animi excitare, veluti miserationem vel timorem vel iram et quae sunt eiusdem generis, et praeterea exaggerationem et extenuationem.    (4) μέρη δὲ τούτων τό τε ἀποδεικνύναι καὶ τὸ λύειν καὶ τὸ πάθη παρασκευάζειν (οἷον ἔλεον ἢ φόβον ἢ ὀργὴν καὶ ὅσα τοιαῦτα) καὶ ἔτι μέγεθος καὶ μικρότητας.    (4) Teile derselben sind: das Beweisen, das Auflösen und das Bewirken der Leidenschaften, z.B. des Mitleids oder der Furcht, oder des Zorns und was der Art ist; ferner vergrößern und verkleinern. 
(5) Patet vero etiam in factis hauriendum esse ex iisdem locis, quum sive miseranda sive timenda sive exaggerata sive verisimilia afferenda sunt.    (5) δῆλον δὲ ὅτι καὶ ἐν τοῖς πράγμασιν ἀπὸ τῶν αὐτῶν ἰδεῶν δεῖ χρῆσθαι, ὅταν ἢ ἐλεεινὰ ἢ δεινὰ ἢ μεγάλα ἢ εἰκότα δέῃ παρασκευάζειν·    (5) Offenbar muss man auch bei den Handlungen seinen Stoff von den selben Arten hernehmen, wenn man Mitleiderregendes oder Furchtbares oder Großes Wahrscheinliches bewirken soll. 
(6) Nisi quod hoc intercedit discrimen, quod alia prodire debent sine expositione, alia per orationem a dicente parari et secundum orationem fieri. Nam quid dicente opus esset, si, qua deceat, comparerent etiam sine oratione?   (6) πλὴν τοσοῦτον διαφέρει, ὅτι τὰ μὲν δεῖ φαίνεσθαι ἄνευ διδασκαλίας, τὰ δὲ ἐν τῷ λόγῳ ὑπὸ τοῦ λέγοντος παρασκευάζεσθαι καὶ παρὰ τὸν λόγον γίγνεσθαι. τί γὰρ ἂν εἴη τοῦ λέγοντος ἔργον, εἰ φαίνοιτο, ᾗ δέοι καὶ μὴ διὰ τὸν λόγον;    (6) Der Unterschied ist nur der, dass sich das eine auch ohne äußere Darstellung zeigen muss, das aber, was in der Rede liegt, von dem Sprechenden bewirkt wird und durch die Rede geschieht. Denn worin bestände die Aufgabe des Redenden, wenn das Erforderliche sich von allein zeigte und nicht erst durch die Rede? 
(7) Ex iis autem, quae ad dictionem pertinent, unum est genus contemplationis, quod figuras dictionis complectitur, quas cognitas habere est artis histrionalis et eius, qui talem architecturam profitetur, veluti quid sit mandatum et quid precatio et quid enarratio et comminatio et interrogatio et responio, et si quid aliud eiusdem generis.    (7) τῶν δὲ περὶ τὴν λέξιν ἓν μέν ἐστιν εἶδος θεωρίας τὰ σχήματα τῆς λέξεως, ἅ ἐστιν εἰδέναι τῆς ὑποκριτικῆς καὶ τοῦ τὴν τοιαύτην ἔχοντος ἀρχιτεκτονικήν, οἷον τί ἐντολὴ καὶ τί εὐχὴ καὶ διήγησις καὶ ἀπειλὴ καὶ ἐρώτησις καὶ ἀπόκρισις καὶ εἴ τι ἄλλο τοιοῦτον.    (7) Was aber die Rede betrifft, so sind die Wendungen der Rede ein Teil, der zu beachten ist; ihre Kenntnis ist Sache der Schauspielkunst und derer, welche eine ähnliche Art des Vortrags haben, z.B. was Gebot ist, was Bitte, Erzählung, Drohung, Frage, Antwort und dergleichen. 
(8) Nam ex horum intellectu aut ignoratione nulla in poeticam vituperatio manat, quae quidem operae pretium sit. Quid enim est, quod quis existimet peccatum esse in iis, quae reprehendit Protagoras, quod precari se opinatus <Homerus> imperet dicens "iram cane, dea"? Iubere enim, inquit, facere aliquid, aut non, imperium est.   (8) παρὰ γὰρ τὴν τούτων γνῶσιν ἢ ἄγνοιαν οὐδὲν εἰς τὴν ποιητικὴν ἐπιτίμημα φέρεται, ὅ τι καὶ ἄξιον σπουδῆς. τί γὰρ ἄν τις ὑπολάβοι ἡμαρτῆσθαι, ἃ Πρωταγόρας ἐπιτιμᾷ, ὅτι εὔχεσθαι οἰόμενος ἐπιτάττει εἰπὼν "μῆνιν ἄειδε θεά"; τὸ γὰρ κελεῦσαι, φησίν, ποιεῖν τι ἢ μὴ ἐπίταξίς ἐστιν.    (8) Denn aus der Kenntnis oder Unkenntnis davon erwächst der Dichtkunst kein bedeutender Tadel. Denn wie wollte man einen Fehler in dem erkennen, was Protagoras tadelt, dass der Dichter, indem er zu bitten glaubt, einen Befehl ausspricht: "Sing, o Göttin den Zorn!"; denn, sagt er, das Geheiß, etwas zu tun oder nicht zu tun, ist ein Befehl. 
(9) Quare mittatur haec ratio, ut quae ad aliam artem et non ad poeticam pertineat.   (9) διὸ παρείσθω ὡς ἄλλης καὶ οὐ τῆς ποιητικῆς ὂν θεώρημα.   (9) Deswegen möge dies beiseite bleiben als eine zu einer anderen Kunst, nicht zur Dichtkunst gehörigen Betrachtung. 
         
qua deceat st. iucunda (gr. ἡδέα)    ἤδη st. εἰδῶν    st. die Sache an und für sich schon angenehm schiene und nicht erst durch die Rede würde?
zu xap.1        
     
817 Aristoteles Kunst als Nachahmung der Natur
abe  |  look
in: Küsters.. (Hgg.):Natur.., Schön.1991
823 Aristoteles Poetik (Zur Tragödie)
abe  |  look
in: Heise: Texte zur Theorie.., Stg.1970
2673 Aristoteles / Halliwell, Stephen The poetics of Aristotle : translation and commentary
abe  |  look
Chapel Hill : Univ. of North carolina Press, 1995
2681 Breitenbürger, Gerd Metaphora, die Rezeption des aristotelischen Begriffs in den Poetiken des Cinquecento
abe  |  look
Kronberg/Ts. : Scriptor-Verl., 1975
2670 Davis, Michael The poetry of philosophy : on Aristotle's Poetics
abe  |  look
South Bend, Ind. : St. Augustine's Press, 1999
2671 Doležel, Lubomír Geschichte der strukturalen Poetik : von Aristoteles bis zur Prager Schule
abe  |  look
Dresden (Dresden Univ. Press) 1999
2662 Ette, Wolfram Die Aufhebung der Zeit in das Schicksal : zur "Poetik" des Aristoteles
abe  |  look
Berlin (Lukas) 1,2003
2661 Fuhrmann, Manfred Die Dichtungstheorie der Antike : Aristoteles - Horaz - "Longin" ; eine Einführung
abe  |  look
Düsseldorf (Artemis & Winkler) ,[Überarb. Neuaufl. 2003]
2668 Halliwell, Stephen Aristotle's Poetics
abe  |  look
London : Duckworth, 2000
2669 Halliwell, Stephen Aristoteles und Aristophanes. Anregungen zur Poetik des Aristoteles
abe  |  look
Preßler, Guido-Frank. 1999
2674 Held, George F. Aristotle's teleological theory of tragedy and epic
abe  |  look
Heidelberg : Winter, 1995
2667 Holzhausen, Jens Paideía oder Paidiá : Aristoteles und Aristophanes zur Wirkung der griechischen Tragödie
abe  |  look
Stuttgart : Steiner, 2000
2663 Husain, Martha Ontology and the art of tragedy : an approach to Aristotle's Poetics
abe  |  look
Albany (State Univ. of New York Press) 2002
2666 Janko, Richard Aristotle on comedy : towards a reconstruction of "Poetics II"
abe  |  look
London (Duckworth) 2002
2665 Kim, Ŭn-ae Lessings Tragödientheorie im Licht der neueren Aristoteles-Forschung
abe  |  look
Würzburg (Königshausen & Neumann) 2002
2682 Kommerell, Max Lessing und Aristoteles : Untersuchung über die Theorie der Tragödie
abe  |  look
Frankfurt am Main : Klostermann, 4, 1970
2677 Leonhardt, Jürgen Phalloslied und Dithyrambos : Aristoteles über den Ursprung des griechischen Dramas
abe  |  look
Heidelberg : Winter, 1991
2659 Lurje, Michael Die Suche nach der Schuld : Sophokles' Oedipus Rex, Aristoteles' Poetik und das Tragödienverständnis der Neuzeit
abe  |  look
München (Saur) 2004
2169 Maas, P. Bespr.Gudemann,Textüberlieferung der aristot.Poetik. Zu Menander
abe  |  look
in: Kl. Schrft., München (Beck) 1973
2680 Merentites, Ioannes K. Der Begriff der "Katharsis"· bei Aristoteles ("Poetik") und Goethe ("Wilhelm Meister")
abe  |  look
München 1979
2658 Micalella, Dina I giovani amano il riso : aspetti della riflessione aristotelica sul comico
abe  |  look
Lecce (Argo) 2004
2685 Miesen, Karl-Jürgen Die Frage nach dem Wahren, dem Guten und dem Schönen in der Dichtung in der Kontroverse zwischen Robortello und Lombardi und Maggi um die "Poetik" des Aristoteles
abe  |  look
Warendorf : Schnell, 1967
2676 Moraitou, Despina Die Äußerungen des Aristoteles über Dichter und Dichtung außerhalb der Poetik
abe  |  look
Stuttgart (Teubner) 1994
347 Puelma, M. Dichter u.die Wahrheit in der griech. Poetik von Homer bis Aristoteles
abe  |  look
in: Mus.Helv.46/1989,65-100
2678 Puelma, Mario Der Dichter und die Wahrheit in der griechischen Poetik von Homer bis Aristoteles. Abschiedsvorlesung gehalten an der Universität Freiburg Schweiz am 11. Mai 1988
abe  |  look
Freiburg, Schweiz : Univ.-Verl., 1989
2657 Puttfarken, Thomas Titian and tragic painting : Aristotle's 'poetics' and the rise of the modern artist
abe  |  look
New Haven, Conn. (Yale University Press) 2005
2660 Schönert, Jörg Mimesis - Repräsentation - Imagination : literaturtheoretische Positionen von Aristoteles bis zum Ende des 18. Jahrhunderts
abe  |  look
Berlin (de Gruyter)2004
2672 Schrier, Omert The "Poetics" of Aristotle and the "Tractatus Coislinianus" : a bibliography from about 900 till 1996
abe  |  look
Leiden (Brill) 1998
2683 Schütrumpf, Eckart Die Bedeutung des Wortes Ä“thos in der Poetik des Aristoteles
abe  |  look
München : Beck, 1970
2664 Serra, Giuseppe Da "tragedia" e "commedia" a "lode" e "biasimo"
abe  |  look
Stuttgart (Metzler)2002
2679 Söffing, Werner Deskriptive und normative Bestimmungen in der Poetik des Aristoteles
abe  |  look
Amsterdam : Grüner, 1981
2684 Solmsen, Friedrich Ursprünge und Methoden der aristotelischen 'Poetik'
abe  |  look
Darmstadt : Wiss. Buchges, 1968
2675 Zierl, Andreas Affekte in der Tragödie : Orestie, Oidipus Tyrannos und die Poetik des Aristoteles
abe  |  look
Berlin : Akad.-Verl., 1994
[ Homepage | Inhalt | Klassen | Hellas 2000 | Stilistik | Latein | Lat.Textstellen | Griechisch | Griech.Textstellen  | Griech.Online-WörterbuchBeta-Converter | Varia | Mythologie | Ethik | Links | Literaturabfrage | Forum zur Homepage | Forum Romanum | Partnerwerbung | Spende | Passwort | Feedback ]

Suche unterstützt von FreeFind

Site Map 
Neu ist 

Site-Suche mit Google
Griechisches Online-Wörterbuch
Hilfe zur Wrterbucheingabe
   
bottom © 2000 - 2012 - Letzte Aktualisierung: 22.07.2011 - 08:05