Aristoteles, Poetik
(Kap. 17 - 1455a22 - 1455b23)

Dichtung als Mimesis

sagsin.jpg (1095 Byte)

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 sagdex.jpg (1082 Byte)

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ
ΠΕΡΙ ΠΟΙΗΤΙΚΗΣ
17

Die glaubwürdige Darstellung des Mythos im Kerngeschehen und in seinen Episoden

Textvorlagen: lateinisch: Didot - griechisch: Kassel - deutsch: C.Walz

 

       
zu cap.1 [cap.17]        
(1) Oportet autem fabulas componere et oratione simul elaborare rem quam maxime oculis suis subicientem; sic enim, evidentissime dispiciens, quasi praesens in ipsis, quae aguntur, inveniet, quod deceat, et minime latebunt contraria.    (1) Δεῖ δὲ τοὺς μύθους συνιστάναι καὶ τῇ λέξει συναπεργάζεσθαι ὅτι μάλιστα πρὸ ὀμμάτων τιθέμενον· οὕτω γὰρ ἂν, ἐναργέστατα ὁρῶν, ὥσπερ παρ' αὐτοῖς γιγνόμενος τοῖς πραττομένοις, εὑρίσκοι τὸ πρέπον καὶ ἥκιστα ἂν λανθάνοι τὰ ὑπεναντία.     (1) Die Mythen muss man so zusammenstellen und durch die Rede bearbeiten, dass man sie so viel als möglich vor Augen stellt. Denn indem man so am klarsten sieht, als wäre man bei den Begebenheiten selbst, so findet man das Schickliche und da Gegenteil kann am wenigsten verborgen bleiben. 
(2) Signum autem huius rei est, quod Carcino vitio dabatur: Amphiaraus enim e delubro rediebat, id quod spectatorem non adspicientem latebat; et in scena conspectus exsibilatus est, aegre hoc spectatoribus ferentibus.    (2) σημεῖον δὲ τούτου, ὃ ἐπετιμᾶτο Καρκίνῳ. ὁ γὰρ Ἀμφιάραος ἐξ ἱεροῦ ἀνῄει, ὃ μὴ ὁρῶντα τὸν θεατὴν ἐλάνθανεν, ἐπὶ δὲ τῆς σκηνῆς ἐξέπεσεν δυσχερανάντων τοῦτο τῶν θεατῶν.    (2) Ein Beweis ist das, was man an Karkinos aussetzte; sein Amphiaraos 1 ) war nämlich aus dem Tempel zurückgekommen, was dem Zuschauer, der das nicht sah, verborgen blieb. Daher fiel er auf der Bühne durch, weil die Zuschauer darüber unzufrieden waren. 
(3) Quantum autem fieri potest, etiam toto habitu simul operari decet. Nam proxime ad verum accedunt, qui animo commoti sunt ex eadem natura, ac perturbat perturbatus et exacerbat iratus proxime verum.    (3) ὅσα δὲ δυνατὸν, καὶ τοῖς σχήμασιν συναπεργαζόμενον· πιθανώτατοι γὰρ ἀπὸ τῆς αὐτῆς φύσεως οἱ ἐν τοῖς πάθεσίν εἰσιν, καὶ χειμαίνει ὁ χειμαζόμενος καὶ χαλεπαίνει ὁ ὀργιζόμενος ἀληθινώτατα.    (3) So viel es möglich ist, muss man auch die Bewegungen zu Hilfe nehmen. Denn die, welche in der Leidenschaft sind, sind aufgrund der selben Natur am natürlichsten; daher drückt der, in dessen Innerem es wirklich stürmt, stürmische Gemütsbewegungen, der Zürnende den Affekt des Zorns am wahrsten aus.
(4) Quamobrem solertis est poetica aut eius, qui animo commotus; horum enim hi facile flectuntur, illi ad inquirendum proclives sunt.   (4) διὸ εὐφυοῦς ἡ ποιητική ἐστιν ἢ μανικοῦ· τούτων γὰρ οἱ μὲν εὔπλαστοι οἱ δὲ ἐκστατικοί εἰσιν.    (4) Die Dichtkunst erfordert daher glückliches Talent oder Raserei; denn die ersten schmiegen sich leicht (an verschiedene Formen) an, die anderen sind in ekstatischer Aufregung. 
(5) Tam argumenta quam ea, quae ficta sunt, debet et ipse fingens sibi explicare generatim, deinde iam episodiis instruere atque extendere.    (5) τούς τε λόγους καὶ τοὺς πεποιημένους δεῖ καὶ αὐτὸν ποιοῦντα ἐκτίθεσθαι καθόλου, εἶθ' οὕτως ἐπεισοδιοῦν καὶ παρατείνειν.    (5) Den gegebenen Stoff muss man ebenso wie den erdichteten in eigener Tätigkeit im allgemeinen auseinandersetzen, und dann Episoden und Erweiterungen anbringen. 
(6) Dico autem sic ferme spectari, quod generale est, velut in Iphigenia. Quum immolata quaedam puella esset et sublata e conspectu immolantibus collocataque in alia regione, ubi mos erat hospites mactare deae, hoc tenuit illa sacerdotium. Interiecto autem tempore accidit, ut veniret frater sacerdotis. Quod autem deus respondit eum venturum esse illuc et quam ob causam, extra quod generale, quem autem ad finem extra fabulam est. Sed quum venisset et captus in eo iam esset, ut immolaretur, agnovit, sive ut Euripides sive ut Polyidus instituit, id quod verisimile prolocutus, non ergo sororem tantum, sed ipsum etiam immolari fatale fuisse; atque inde ratio salutis.   (6) λέγω δὲ οὕτως ἂν θεωρεῖσθαι τὸ καθόλου, οἷον τῆς Ἰφιγενείας· τυθείσης τινὸς κόρης καὶ ἀφανισθείσης ἀδήλως τοῖς θύσασιν, ἱδρυνθείσης δὲ εἰς ἄλλην χώραν, ἐν ᾗ νόμος ἦν τοὺς ξένους θύειν τῇ θεῷ, ταύτην ἔσχε τὴν ἱερωσύνην· χρόνῳ δὲ ὕστερον τῷ ἀδελφῷ συνέβη ἐλθεῖν τῆς ἱερείας, τὸ δὲ ὅτι ἀνεῖλεν ὁ θεὸς ἐλθεῖν ἐκεῖ καὶ διά τινα αἰτίαν ἔξω τοῦ καθόλου, ἐφ' ὅ τι δέ, ἔξω τοῦ μύθου· ἐλθὼν δὲ καὶ ληφθεὶς θύεσθαι μέλλων ἀνεγνώρισεν, εἴθ' ὡς Εὐριπίδης εἴθ' ὡς Πολύιδος ἐποίησεν, κατὰ τὸ εἰκὸς εἰπών, ὅτι οὐκ ἄρα μόνον τὴν ἀδελφὴν ἀλλὰ καὶ αὐτὸν ἔδει τυθῆναι, καὶ ἐντεῦθεν ἡ σωτηρία.    (6) Ich meine, das Allgemeine lasse sich so anschauen, wie z.B. in der Iphigeneia: ein Mädchen sollte geopfert werden, verschwand aber auf eine den Opfernden unsichtbare Weise, wurde in ein anderes Land versetzt, in welchem es Sitte war, der Göttin die Fremdlinge zu opfern, und so bekam sie dieses Priestertum. Einige Zeit nachher traf's sich, dass der Bruder der Priesterin kam (dass es die Gottheit befahl und aus welchem Grund, liegt außerhalb des Allgemeinen. Und zu welchem Zweck, liegt außerhalb des Mythos). Nachdem er gekommen und ergriffen worden war, erkannte er, eben als er geopfert werden sollte, seine Schwester, sei es nach der Dichtung des Euripides oder des Polyidos, wo er der Wahrscheinlichkeit gemäß sagte, dass nicht nur die Schwester, sondern auch er geopfert werden müsse. und dann folgt die Rettung.
(7) Post haec autem, quum iam subiecerit nomina, episodia instruere debet,    (7) μετὰ ταῦτα δὲ ἤδη ὑποθέντα τὰ ὀνόματα ἐπεισοδιοῦν·    (7) Nach diesem kann man die Namen geben und die Episoden anbringen.
(8) sed, ut sint propria episodia, videre quemadmodum in Oreste furor, quo captus est, et salus per lustrationem.    (8) ὅπως δὲ ἔσται οἰκεῖα τὰ ἐπεισόδια, σκοπεῖν, οἷον ἐν τῷ  Ὀρέστῃ ἡ μανία, δι' ἧς ἐλήφθη, καὶ ἡ σωτηρία διὰ τῆς καθάρσεως.    (8) Man muss aber darauf sehen, dass die Episoden angemessen sind, wie z.B. im Orestes der Wahnsinn 2 ), durch den er ergriffen wurde, und die Rettung durch die Sühnung 3 )
(9) Atque in fabulis scenicis episodia brevia, epopoeia autem iis dilatatur.    (9) ἐν μὲν οὖν τοῖς δράμασιν τὰ ἐπεισόδια σύντομα, ἡ δ' ἐποποιία τούτοις μηκύνεται.    (9) In den Dramen sind die Episoden kurz; Die Epopoiie aber wird dadurch verlängert. 
(10) Odysseae enim non magnum est argumentum: dum quidam per multos annos peregrinatur et observatur a Neptuno et solus est, praeterea res domesticae sic se habent, ut opes a procis consumantur filiusque insidiis obiciatur, ipse autem tempestatibus iactatus venit et, quum aliquos agnovisset, illos aggressus ipse quidem servatus est, inimicos autem perdidit. Proprium igitur hoc, cetera sunt episodia.   (10) τῆς γὰρ Ὀδυσσείας οὐ μακρὸς ὁ λόγος ἐστίν· ἀποδημοῦντός τινος ἔτη πολλὰ καὶ παραφυλαττομένου ὑπὸ τοῦ Ποσειδῶνος καὶ μόνου ὄντος, ἔτι δὲ τῶν οἴκοι οὕτως ἐχόντων, ὥστε τὰ χρήματα ὑπὸ μνηστήρων ἀναλίσκεσθαι καὶ τὸν υἱὸν ἐπιβουλεύεσθαι, αὐτὸς δὲ ἀφικνεῖται χειμασθείς, καὶ ἀναγνωρίσας τινὰς ἐπιθέμενος αὐτὸς μὲν ἐσώθη τοὺς δ' ἐχθροὺς διέφθειρε. τὸ μὲν οὖν ἴδιον τοῦτο, τὰ δ' ἄλλα ἐπεισόδια.   (10) Denn der Inhalt der Odyssee ist kurz: ein Mann ist viele Jahre entfernt, von Poseidon abgepasst  und ohne Gefährten, während es mit seinen häuslichen Umständen so steht, dass sein Gut von den Freiern verzehrt wird, und sein Sohn Nachstellungen ausgesetzt ist; endlich kommt er nach überstandenem Sturm zurück, erkennt einige, macht sich an sie und geht selbst siegreich aus dem Kampf hervor, vernichtet aber seine Feinde. Dies ist der eigentliche Inhalt, das andere sind Episoden. 
         
eadem st. ipsa (ἀπὸ τῆς αὐτῆς φύσεως st. ἀπ' αὐτῆς τῆς φύσεως ) | st. haec argumenta (τούτους τε λόγους) | Quod autem deus respondit eum venturum esse illuc et quam ob causam, extra quod generale, quem autem ad finem extra fabulam st.Id autem, quod respondit deus, propter aliquam causam venturum esse illuc, et quam ob rem, extra fabulam est. | non suppl.   τὸ δὲ ὅτι ἀνεῖλεν ὁ θεὸς ἐλθεῖν ἐκεῖ καὶ διά τινα αἰτίαν ἔξω τοῦ καθόλου, st. τὸ δὲ ὅτι ἀνεῖλεν ὁ θεὸς [διά τινα αἰτίαν ἔξω τοῦ καθόλου] ἐλθεῖν ἐκεῖ,   aufgrund der selben Natur (sc. von Dichter und dargestellte Person) st. von Natur selbst | st. Den gegebenen Stoff muss man auch mit eigener Selbsttätigkeit im allgemeinen auseinandersetzen | der st. vor der | dass es die Gottheit befahl und aus welchem Grund st. aus welcher Ursache, weil die Gottheit einen Ausspruch tat | abgepasst st. festgehalten
zu xap.1        
1) Zur Anmerkung zurück Über einen Amphiaraos des Karkinos ist sonst nichts bekannt. 
2) Zur Anmerkung zurück Der Wahnsinn des Orestes ist deswegen passend, weil er von den Erinyen verfolgt wurde.
3) Zur Anmerkung zurück Die Reinigung ist passend, weil sie für das Gelingen der Flucht erforderlich war.
         
817 Aristoteles Kunst als Nachahmung der Natur
abe  |  look
in: Küsters.. (Hgg.):Natur.., Schön.1991
823 Aristoteles Poetik (Zur Tragödie)
abe  |  look
in: Heise: Texte zur Theorie.., Stg.1970
2673 Aristoteles / Halliwell, Stephen The poetics of Aristotle : translation and commentary
abe  |  look
Chapel Hill : Univ. of North carolina Press, 1995
2681 Breitenbürger, Gerd Metaphora, die Rezeption des aristotelischen Begriffs in den Poetiken des Cinquecento
abe  |  look
Kronberg/Ts. : Scriptor-Verl., 1975
2670 Davis, Michael The poetry of philosophy : on Aristotle's Poetics
abe  |  look
South Bend, Ind. : St. Augustine's Press, 1999
2671 Doležel, Lubomír Geschichte der strukturalen Poetik : von Aristoteles bis zur Prager Schule
abe  |  look
Dresden (Dresden Univ. Press) 1999
2662 Ette, Wolfram Die Aufhebung der Zeit in das Schicksal : zur "Poetik" des Aristoteles
abe  |  look
Berlin (Lukas) 1,2003
2661 Fuhrmann, Manfred Die Dichtungstheorie der Antike : Aristoteles - Horaz - "Longin" ; eine Einführung
abe  |  look
Düsseldorf (Artemis & Winkler) ,[Überarb. Neuaufl. 2003]
2668 Halliwell, Stephen Aristotle's Poetics
abe  |  look
London : Duckworth, 2000
2669 Halliwell, Stephen Aristoteles und Aristophanes. Anregungen zur Poetik des Aristoteles
abe  |  look
Preßler, Guido-Frank. 1999
2674 Held, George F. Aristotle's teleological theory of tragedy and epic
abe  |  look
Heidelberg : Winter, 1995
2667 Holzhausen, Jens Paideía oder Paidiá : Aristoteles und Aristophanes zur Wirkung der griechischen Tragödie
abe  |  look
Stuttgart : Steiner, 2000
2663 Husain, Martha Ontology and the art of tragedy : an approach to Aristotle's Poetics
abe  |  look
Albany (State Univ. of New York Press) 2002
2666 Janko, Richard Aristotle on comedy : towards a reconstruction of "Poetics II"
abe  |  look
London (Duckworth) 2002
2665 Kim, Ŭn-ae Lessings Tragödientheorie im Licht der neueren Aristoteles-Forschung
abe  |  look
Würzburg (Königshausen & Neumann) 2002
2682 Kommerell, Max Lessing und Aristoteles : Untersuchung über die Theorie der Tragödie
abe  |  look
Frankfurt am Main : Klostermann, 4, 1970
2677 Leonhardt, Jürgen Phalloslied und Dithyrambos : Aristoteles über den Ursprung des griechischen Dramas
abe  |  look
Heidelberg : Winter, 1991
2659 Lurje, Michael Die Suche nach der Schuld : Sophokles' Oedipus Rex, Aristoteles' Poetik und das Tragödienverständnis der Neuzeit
abe  |  look
München (Saur) 2004
2169 Maas, P. Bespr.Gudemann,Textüberlieferung der aristot.Poetik. Zu Menander
abe  |  look
in: Kl. Schrft., München (Beck) 1973
2680 Merentites, Ioannes K. Der Begriff der "Katharsis"· bei Aristoteles ("Poetik") und Goethe ("Wilhelm Meister")
abe  |  look
München 1979
2658 Micalella, Dina I giovani amano il riso : aspetti della riflessione aristotelica sul comico
abe  |  look
Lecce (Argo) 2004
2685 Miesen, Karl-Jürgen Die Frage nach dem Wahren, dem Guten und dem Schönen in der Dichtung in der Kontroverse zwischen Robortello und Lombardi und Maggi um die "Poetik" des Aristoteles
abe  |  look
Warendorf : Schnell, 1967
2676 Moraitou, Despina Die Äußerungen des Aristoteles über Dichter und Dichtung außerhalb der Poetik
abe  |  look
Stuttgart (Teubner) 1994
347 Puelma, M. Dichter u.die Wahrheit in der griech. Poetik von Homer bis Aristoteles
abe  |  look
in: Mus.Helv.46/1989,65-100
2678 Puelma, Mario Der Dichter und die Wahrheit in der griechischen Poetik von Homer bis Aristoteles. Abschiedsvorlesung gehalten an der Universität Freiburg Schweiz am 11. Mai 1988
abe  |  look
Freiburg, Schweiz : Univ.-Verl., 1989
2657 Puttfarken, Thomas Titian and tragic painting : Aristotle's 'poetics' and the rise of the modern artist
abe  |  look
New Haven, Conn. (Yale University Press) 2005
2660 Schönert, Jörg Mimesis - Repräsentation - Imagination : literaturtheoretische Positionen von Aristoteles bis zum Ende des 18. Jahrhunderts
abe  |  look
Berlin (de Gruyter)2004
2672 Schrier, Omert The "Poetics" of Aristotle and the "Tractatus Coislinianus" : a bibliography from about 900 till 1996
abe  |  look
Leiden (Brill) 1998
2683 Schütrumpf, Eckart Die Bedeutung des Wortes Ä“thos in der Poetik des Aristoteles
abe  |  look
München : Beck, 1970
2664 Serra, Giuseppe Da "tragedia" e "commedia" a "lode" e "biasimo"
abe  |  look
Stuttgart (Metzler)2002
2679 Söffing, Werner Deskriptive und normative Bestimmungen in der Poetik des Aristoteles
abe  |  look
Amsterdam : Grüner, 1981
2684 Solmsen, Friedrich Ursprünge und Methoden der aristotelischen 'Poetik'
abe  |  look
Darmstadt : Wiss. Buchges, 1968
2675 Zierl, Andreas Affekte in der Tragödie : Orestie, Oidipus Tyrannos und die Poetik des Aristoteles
abe  |  look
Berlin : Akad.-Verl., 1994
[ Homepage | Inhalt | Klassen | Hellas 2000 | Stilistik | Latein | Lat.Textstellen | Griechisch | Griech.Textstellen  | Griech.Online-WörterbuchBeta-Converter | Varia | Mythologie | Ethik | Links | Literaturabfrage | Forum zur Homepage | Forum Romanum | Partnerwerbung | Spende | Passwort | Feedback ]

Suche unterstützt von FreeFind

Site Map 
Neu ist 

Site-Suche mit Google
Griechisches Online-Wörterbuch
Hilfe zur Wrterbucheingabe
   
bottom © 2000 - 2012 - Letzte Aktualisierung: 22.07.2011 - 08:05