Aristoteles, Poetik
(Kap. 13 - 1452b28 - 1453a39)

Dichtung als Mimesis

sagsin.jpg (1095 Byte)

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 sagdex.jpg (1082 Byte)

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ
ΠΕΡΙ ΠΟΙΗΤΙΚΗΣ
13

 Anforderungen an den Handlungsaufbau

 Textvorlagen: lateinisch: Didot - griechisch: Kassel - deutsch: C.Walz

 

       
zu cap.1 [cap.13]        
(1) Quae vero oporteat sectari et quae cavere eos, qui fabulas componunt, et unde futurum sit tragordiae opus, deinceps dicendum erit post ea, quae exposita sunt.    (1) Ὧν δὲ δεῖ στοχάζεσθαι καὶ ἃ δεῖ εὐλαβεῖσθαι συνιστάντας τοὺς μύθους καὶ πόθεν ἔσται τὸ τῆς τραγῳδίας ἔργον, ἐφεξῆς ἂν εἴη λεκτέον τοῖς νῦν εἰρημένοις.    (1) Wonach man bei Zusammenstellung der Mythen zu streben, wovor man sich zu hüten habe und woher der Stoff der Tragödie zu nehmen ist, haben wir im Folgenden zu sagen.  .
(2) Quoniam igitur compositionem pulcherrimae tragoediae non simplicem esse sed implexam oportet, eamque timendorum et miserandorum esse imitationem (hoc enim proprium eiusmodi imitationis est), primum liquet non debere probos viros ex secunda fortuna in adversam incidentes conspici (non enim timendum hoc neque miserandum est, sed foedum),   (2) ἐπειδὴ οὖν δεῖ τὴν σύνθεσιν εἶναι τῆς καλλίστης τραγῳδίας μὴ ἁπλῆν ἀλλὰ πεπλεγμένην καὶ ταύτην φοβερῶν καὶ ἐλεεινῶν εἶναι μιμητικήν (τοῦτο γὰρ ἴδιον τῆς τοιαύτης μιμήσεώς ἐστιν), πρῶτον μὲν δῆλον, ὅτι οὔτε τοὺς ἐπιεικεῖς ἄνδρας δεῖ μεταβάλλοντας φαίνεσθαι ἐξ εὐτυχίας εἰς δυστυχίαν, οὐ γὰρ φοβερὸν οὐδὲ ἐλεεινὸν τοῦτο ἀλλὰ μιαρόν ἐστιν·    (2) Da nun die Zusammensetzung der schönsten Tragödie nicht einfach, sondern verwickelt sein, und dazu Furcht und Mitleid erregende Gegenstände darstellen muss (denn das ist bei dieser Art Darstellung eigentümlich), so ist vorerst klar, dass weder biedere Männer vom Glück ins Unglück versetzt dargestellt werden dürfen (denn dies erregt weder Furcht noch Mitleid, sondern Abscheu), 
(3) neque improbos ex adversa in secundam (minime enim omnium tragicum hoc est: quippe nihil habet eorum, quae debet: neque enim humanitatis sensum movet neque miserandum neque timendum est), (4) neque rursus vehementer improbum ex rebus secundis in adversas incurrere. Nam humanum quidem talis compositio habitura est, sed neque miserationem neque timorem: illa enim circa innocentem miseriis conflictantem, hic circa similem versatur, [miseratio circa innocentem, timor circa similem], ut neque miserandum neque timendum sit, quod accidit.    (3) οὔτε τοὺς μοχθηροὺς ἐξ ἀτυχίας εἰς εὐτυχίαν, ἀτραγῳδότατον γὰρ τοῦτ' ἐστὶ πάντων, οὐδὲν γὰρ ἔχει, ὧν δεῖ, οὔτε γὰρ φιλάνθρωπον οὔτε ἐλεεινὸν οὔτε φοβερόν ἐστιν· οὐδ' αὖ τὸν σφόδρα πονηρὸν ἐξ εὐτυχίας εἰς δυστυχίαν μεταπίπτειν· τὸ μὲν γὰρ φιλάνθρωπον ἔχοι ἂν ἡ τοιαύτη σύστασις ἀλλ' οὔτε ἔλεον οὔτε φόβον, ὁ μὲν γὰρ περὶ τὸν ἀνάξιόν ἐστιν δυστυχοῦντα, ὁ δὲ περὶ τὸν ὅμοιον, [ἔλεος μὲν περὶ τὸν ἀνάξιον, φόβος δὲ περὶ τὸν ὅμοιον], ὥστε οὔτε ἐλεεινὸν οὔτε φοβερὸν ἔσται τὸ συμβαῖνον.    (3) noch schlechte vom Unglück ins Glück versetzt (denn dies ist das aller untragischste, da es keines der nötigen Erfordernisse hat: denn es erregt weder Teilnahme, noch Mitleid, noch Furcht); noch darf der vollendete Bösewicht vom Glück ins Unglück versetzt werden. Eine solche Zusammenstellung erregt zwar Teilnahme, aber weder Mitleid noch Furcht; denn jenes zeigt sich bei den unschuldigerweise Unglücklichen, dieses bei dem unseres Gleichen [Mitleid bei den Unschuldigen, Furcht bei dem unseres Gleichen]. Ein solcher Fall wird daher weder Mitleid noch Furcht erregen.
(5) Medius ergo inter hos reliquus est. Est vero eiusmodi, qui neque virtute iustitiaque excellat, neque ob nequitiam et improbitatem incidat in res adversas, sed ob peccatum aliquod, ex iis, qui magna existimatione sunt et felicitate, sicut Oedipus et Thyestes et qui ex huiusmodi gentibus illustres viri.    (5) ὁ μεταξὺ ἄρα τούτων λοιπός. ἔστι δὲ τοιοῦτος ὁ μήτε ἀρετῇ διαφέρων καὶ δικαιοσύνῃ μήτε διὰ κακίαν καὶ μοχθηρίαν μεταβάλλων εἰς τὴν δυστυχίαν ἀλλὰ δι' ἁμαρτίαν τινά, τῶν ἐν μεγάλῃ δόξῃ ὄντων καὶ εὐτυχίᾳ, οἷον Οἰδίπους καὶ Θυέστης καὶ οἱ ἐκ τῶν τοιούτων γενῶν ἐπιφανεῖς ἄνδρες.    (5) Es bleibt also nur der Mittelweg zwischen diesen übrig; nämlich eine Person, die sich weder durch Tugend und Gerechtigkeit auszeichnet, noch wegen Laster und Schlechtigkeit ins Unglück versetzt wird, sondern wegen eines Fehlers, und zwar eine solche, welche in großem Ruhm und Glück steht, wie Oidipus und Thyestes und die glänzenden Männer aus solchen Geschlechtern.
(6) Oportet igitur fabulam bene se habentem simplicem potius esse quam duplicem, ut nonnulli dicunt, et mutare non in fortunam secundam ex adversa, sed contra ex secunda in adversam, non propter improbitatem sed propter peccatum magnum, vel eius quem diximus, vel melioris magis quam peioris.   (6) ἀνάγκη ἄρα τὸν καλῶς ἔχοντα μῦθον ἁπλοῦν εἶναι μᾶλλον ἢ διπλοῦν, ὥσπερ τινές φασι, καὶ μεταβάλλειν οὐκ εἰς εὐτυχίαν ἐκ δυστυχίας ἀλλὰ τοὐναντίον ἐξ εὐτυχίας εἰς δυστυχίαν, μὴ διὰ μοχθηρίαν ἀλλὰ δι' ἁμαρτίαν μεγάλην ἢ οἵου εἴρηται ἢ βελτίονος μᾶλλον ἢ χείρονος.    (6) Notwendig also muss der wohl eingerichtete Mythos eher einfach, als, wie einige sagen, doppelt sein, und nicht vom Unglück zum Glück, sondern im Gegenteil vom Glück zum Unglück übergehen; nicht wegen Schlechtigkeit, sondern wegen eines großen Fehlers einer Person, die entweder so ist, wie sie beschrieben wurde, oder eher besser als schlechter ist. 
(7) Signum est autem, quod fieri solet: olim enim poetae qualescumque fabulas referebant, sed iam circa paucas familias pulcherrimae tragoediae componuntur, veluti circa AIcmaeonem et Oedipum et Orestem et Meleagrum et Thyestem et Telephum, et quibuscumque aliis accidit, ut aut paterentur gravia aut patrarent.    (7) σημεῖον δὲ καὶ τὸ γιγνόμενον· πρῶτον μὲν γὰρ οἱ ποιηταὶ τοὺς τυχόντας μύθους ἀπηρίθμουν, νῦν δὲ περὶ ὀλίγας οἰκίας αἱ κάλλισται τραγῳδίαι συντίθενται, οἷον περὶ Ἀλκμέωνα καὶ Οἰδίπουν καὶ Ὀρέστην καὶ Μελέαγρον καὶ Θυέστην καὶ Τήλεφον καὶ ὅσοις ἄλλοις συμβέβηκεν ἢ παθεῖν δεινὰ ἢ ποιῆσαι.    (7) Dies beweist auch die Geschichte. Denn vordem nahmen die Dichter alle möglichen Mythen vor; jetzt aber werden die schönsten Tragödien über wenige Häuser gedichtet, wie Alkmaion, Oidipus, Orestes, Meleagros, Thyestes, Telephos und einige andere, welche Arges litten oder taten. 
(8) Itaque, quae secundum artem pulcherrima sit tragoedia, hac est compositione. (9) Quapropter peccant, qui Euripidi id ipsum vitio vertunt, quod hoc faciat in tragoediis et multae ex eius tragoediis in res adversas desinant. hoc enim, ut dictum, recte se habet.    (8) ἡ μὲν οὖν κατὰ τὴν τέχνην καλλίστη τραγῳδία ἐκ ταύτης τῆς συστάσεώς ἐστι. διὸ καὶ οἱ Εὐριπίδῃ ἐγκαλοῦντες τὸ αὐτὸ ἁμαρτάνουσιν, ὅτι τοῦτο δρᾷ ἐν ταῖς τραγῳδίαις καὶ αἱ πολλαὶ αὐτοῦ εἰς δυστυχίαν τελευτῶσιν. τοῦτο γάρ ἐστιν, ὥσπερ εἴρηται, ὀρθόν·    (8) Die in Rücksicht auf Kunst schönste Tragödie entsteht also aus dieser Zusammenstellung. Deswegen fehlen auch diejenigen, welche dem Euripides vorwerfen, dass er dies in seinen Tragödien tut, und viele derselben ein unglückliches Ende nehmen. Denn dies ist, wie gesagt worden ist, richtig.
(10) Magnum autem signum: nam in scenis et certaminibus maxime tragicac tales videntur, si bene tractatae sunt, et Euripides, quamquam cetera non bene disponit, at maxime tragicus inter poetas videtur.    (10) σημεῖον δὲ μέγιστον· ἐπὶ γὰρ τῶν σκηνῶν καὶ τῶν ἀγώνων τραγικώταται αἱ τοιαῦται φαίνονται, ἂν κατορθωθῶσιν, καὶ ὁ Εὐριπίδης, εἰ καὶ τὰ ἄλλα μὴ εὖ οἰκονομεῖ, ἀλλὰ τραγικώτατός γε τῶν ποιητῶν φαίνεται.    (10) Der größte Beweis davon ist, dass auf der Bühne und bei der Aufführung solche Stücke, wenn sie gelingen, am meisten tragischen Effekt hervorbringen, und Euripides erscheint, wenn er auch sonst seine Stücke nicht zum besten einrichtet, wenigstens als der tragischste der Dichter. 
(11) Secunda autem est, quae prima a nonnullis dicitur, compositio, quae et duplicem compositionem habeat, sicut Odyssea , et finiatur iis, qui meliores sunt, contra quam deterioribus.    (11) δευτέρα δ' ἡ πρώτη λεγομένη ὑπὸ τινῶν ἐστιν σύστασις, ἡ διπλῆν τε τὴν σύστασιν ἔχουσα καθάπερ ἡ Ὀδύσσεια καὶ τελευτῶσα ἐξ ἐναντίας τοῖς βελτίοσι καὶ χείροσιν.    (11) Die zweite Zusammenstellung, welche von einigen die erste genannt wird, ist die, die eine doppelte Zusammenstellung hat, wie die Odyssee, wo sich das Los der Guten und Schlechten am Ende in das Gegenteil verwandelt. 
(12) Videtur autem prima esse propter spectantium imbecillitatem: obsequntur enim poetae indulgentes spectatoribus.    (12) δοκεῖ δὲ εἶναι πρώτη διὰ τὴν τῶν θεάτρων ἀσθένειαν· ἀκολουθοῦσι γὰρ οἱ ποιηταὶ κατ' εὐχὴν ποιοῦντες τοῖς θεαταῖς.    (12) Sie scheint die erste zu sein wegen der Schwäche des Theaterpublikums. Denn die Dichter richten sich gern nach den Wünschen der Zuschauer.
(13) Est vero ea non tragoediae voluptas, sed potius comoediae propria: illic enim, qui inimicissimi sunt in fabula, velut Orestes et Aegisthus, amicitia inita postremo discedunt, nec perit quisquam a quoquam.     (13) ἔστιν δὲ οὐχ αὕτη ἀπὸ τραγῳδίας ἡδονὴ, ἀλλὰ μᾶλλον τῆς κωμῳδίας οἰκεία· ἐκεῖ γὰρ, οἳ ἂν ἔχθιστοι ὦσιν ἐν τῷ μύθῳ, οἷον Ὀρέστης καὶ Αἴγισθος, φίλοι γενόμενοι ἐπὶ τελευτῆς ἐξέρχονται, καὶ ἀποθνῄσκει οὐδεὶς ὑπ' οὐδενός.   (13) Dies ist aber nicht das Vergnügen, das man von der Tragödie suchen soll, sondern mehr das der Komödie Eigentümliche. Denn hier gehen die, welche im Mythos die größten Feinde sind, wie Orestes und Aigisthos am Ende als Freunde ab, und keiner fällt durch die Hand des anderen. 
zu xap.1        
     
817 Aristoteles Kunst als Nachahmung der Natur
abe  |  look
in: Küsters.. (Hgg.):Natur.., Schön.1991
823 Aristoteles Poetik (Zur Tragödie)
abe  |  look
in: Heise: Texte zur Theorie.., Stg.1970
2673 Aristoteles / Halliwell, Stephen The poetics of Aristotle : translation and commentary
abe  |  look
Chapel Hill : Univ. of North carolina Press, 1995
2681 Breitenbürger, Gerd Metaphora, die Rezeption des aristotelischen Begriffs in den Poetiken des Cinquecento
abe  |  look
Kronberg/Ts. : Scriptor-Verl., 1975
2670 Davis, Michael The poetry of philosophy : on Aristotle's Poetics
abe  |  look
South Bend, Ind. : St. Augustine's Press, 1999
2671 Doležel, Lubomír Geschichte der strukturalen Poetik : von Aristoteles bis zur Prager Schule
abe  |  look
Dresden (Dresden Univ. Press) 1999
2662 Ette, Wolfram Die Aufhebung der Zeit in das Schicksal : zur "Poetik" des Aristoteles
abe  |  look
Berlin (Lukas) 1,2003
2661 Fuhrmann, Manfred Die Dichtungstheorie der Antike : Aristoteles - Horaz - "Longin" ; eine Einführung
abe  |  look
Düsseldorf (Artemis & Winkler) ,[Überarb. Neuaufl. 2003]
2668 Halliwell, Stephen Aristotle's Poetics
abe  |  look
London : Duckworth, 2000
2669 Halliwell, Stephen Aristoteles und Aristophanes. Anregungen zur Poetik des Aristoteles
abe  |  look
Preßler, Guido-Frank. 1999
2674 Held, George F. Aristotle's teleological theory of tragedy and epic
abe  |  look
Heidelberg : Winter, 1995
2667 Holzhausen, Jens Paideía oder Paidiá : Aristoteles und Aristophanes zur Wirkung der griechischen Tragödie
abe  |  look
Stuttgart : Steiner, 2000
2663 Husain, Martha Ontology and the art of tragedy : an approach to Aristotle's Poetics
abe  |  look
Albany (State Univ. of New York Press) 2002
2666 Janko, Richard Aristotle on comedy : towards a reconstruction of "Poetics II"
abe  |  look
London (Duckworth) 2002
2665 Kim, Ŭn-ae Lessings Tragödientheorie im Licht der neueren Aristoteles-Forschung
abe  |  look
Würzburg (Königshausen & Neumann) 2002
2682 Kommerell, Max Lessing und Aristoteles : Untersuchung über die Theorie der Tragödie
abe  |  look
Frankfurt am Main : Klostermann, 4, 1970
2677 Leonhardt, Jürgen Phalloslied und Dithyrambos : Aristoteles über den Ursprung des griechischen Dramas
abe  |  look
Heidelberg : Winter, 1991
2659 Lurje, Michael Die Suche nach der Schuld : Sophokles' Oedipus Rex, Aristoteles' Poetik und das Tragödienverständnis der Neuzeit
abe  |  look
München (Saur) 2004
2169 Maas, P. Bespr.Gudemann,Textüberlieferung der aristot.Poetik. Zu Menander
abe  |  look
in: Kl. Schrft., München (Beck) 1973
2680 Merentites, Ioannes K. Der Begriff der "Katharsis"· bei Aristoteles ("Poetik") und Goethe ("Wilhelm Meister")
abe  |  look
München 1979
2658 Micalella, Dina I giovani amano il riso : aspetti della riflessione aristotelica sul comico
abe  |  look
Lecce (Argo) 2004
2685 Miesen, Karl-Jürgen Die Frage nach dem Wahren, dem Guten und dem Schönen in der Dichtung in der Kontroverse zwischen Robortello und Lombardi und Maggi um die "Poetik" des Aristoteles
abe  |  look
Warendorf : Schnell, 1967
2676 Moraitou, Despina Die Äußerungen des Aristoteles über Dichter und Dichtung außerhalb der Poetik
abe  |  look
Stuttgart (Teubner) 1994
347 Puelma, M. Dichter u.die Wahrheit in der griech. Poetik von Homer bis Aristoteles
abe  |  look
in: Mus.Helv.46/1989,65-100
2678 Puelma, Mario Der Dichter und die Wahrheit in der griechischen Poetik von Homer bis Aristoteles. Abschiedsvorlesung gehalten an der Universität Freiburg Schweiz am 11. Mai 1988
abe  |  look
Freiburg, Schweiz : Univ.-Verl., 1989
2657 Puttfarken, Thomas Titian and tragic painting : Aristotle's 'poetics' and the rise of the modern artist
abe  |  look
New Haven, Conn. (Yale University Press) 2005
2679 Söffing, Werner Deskriptive und normative Bestimmungen in der Poetik des Aristoteles
abe  |  look
Amsterdam : Grüner, 1981
2660 Schönert, Jörg Mimesis - Repräsentation - Imagination : literaturtheoretische Positionen von Aristoteles bis zum Ende des 18. Jahrhunderts
abe  |  look
Berlin (de Gruyter)2004
2683 Schütrumpf, Eckart Die Bedeutung des Wortes Ä“thos in der Poetik des Aristoteles
abe  |  look
München : Beck, 1970
2672 Schrier, Omert The "Poetics" of Aristotle and the "Tractatus Coislinianus" : a bibliography from about 900 till 1996
abe  |  look
Leiden (Brill) 1998
2664 Serra, Giuseppe Da "tragedia" e "commedia" a "lode" e "biasimo"
abe  |  look
Stuttgart (Metzler)2002
2684 Solmsen, Friedrich Ursprünge und Methoden der aristotelischen 'Poetik'
abe  |  look
Darmstadt : Wiss. Buchges, 1968
2675 Zierl, Andreas Affekte in der Tragödie : Orestie, Oidipus Tyrannos und die Poetik des Aristoteles
abe  |  look
Berlin : Akad.-Verl., 1994
[ Homepage | Inhalt | Klassen | Hellas 2000 | Stilistik | Latein | Lat.Textstellen | Griechisch | Griech.Textstellen  | Griech.Online-WörterbuchBeta-Converter | Varia | Mythologie | Ethik | Links | Literaturabfrage | Forum zur Homepage | Forum Romanum | Partnerwerbung | Spende | Passwort | Feedback ]

Suche unterstützt von FreeFind

Site Map 
Neu ist 

Site-Suche mit Google
Griechisches Online-Wörterbuch
Hilfe zur Wrterbucheingabe
   
bottom © 2000 - 2010 - Letzte Aktualisierung: 13.12.2007 - 20:45