Systematische Grammatik der griechischen Sprache

Formenlehre - Komparation

Komparation

man6.gif (1908 Byte)Mannella
zurueck nach unten weiter

Die Komparation (Steigerung des Adjektivs): 

  1. Man unterschiedet drei Steigerungsstufen:
    • Positiv (Grundstufe, θετικὸν ὄνομα)
    • Komparativ (Vergleichsstufe,  συγκριτικὸν ὄνομα )
    • Superlativ (Höchsstufe,  ὑπερθετικὸν ὄνομα)
      Der Elativ ist formal mit dem Superlativ gleich, bezeichnet aber nur eine relative Höchsstufe
  2.  Die Steigerungsformen verwenden besondere Suffixe
    1. an den Stamm treten: 
      • im Komparativ: -τερος, -τέρα, -τερον
        -τερος ist das Suffix der vergleichenden Gegenüberstellung; δεξίτερος, dexter - rechts; ἀριστερος, sinister - links; ἡμέτερος, noster - unser; ὑμέτερος, vester - euer
      • im Superlativ: -τατος, -τάτη, -τατον
    2. an den Wortstock treten: 
      • im Komparativ: -ίων, -ιον (-ίονος) [Deklination]
      • im Superlativ: -ιστος, -ίστη, -ιστον  
  3. Ersatzweise kann die Steigerung durch Adverbien umschrieben werden:
    1. im Komparativ μᾶλλον: μᾶλλον ἱκανός (magis idoneus)
    2. im Superlativ μάλιστα: μάλιστα ἱκανός (maxime idoneus)
  4. Verstärkung
    1. des Komparativs
      • πολλῷ (πολὺ) βεβαιότερος (multo firmior - viel sicherer) [Dat.mens.]
    2. des Superlativs
      • πολλῷ (πολὺ) βεβαιότατος (longe firmissimus - bei weitem der sicherste)
      • ὡς (ὅτι) βεβαιότατος (quam firmissimus - möglichst der sicherste)
  5. Vergleichswörter
    1. ἤ (quam - als) oder Gen.comp. (ohne Vergleichswort)
    2. ὅσῳ... τοσούτῳ (quo... eo - je... desto) [Dat.mens.]

 man2b.gif (710 Byte)

  1. Steigerung mit den Suffixen -τερος, -τατος

  1. Adjektive mit ο-Stamm
Positiv   Stamm Komparativ Superlativ
βέβαιος
πονηρός
ἰσχῡρός
πῐκρός
ἔνδοξος		 fest, beständig
schlecht
stark
bitter
berühmt		 βέβαιο-
πονηρο-
σχῡρο-
πῐκρο-
ἔνδοξο-		 βεβαιό-τερος
πονηρό-τερος
ἰσχυρό-τερος
πικρό-τερος
ἐνδοξό-τερος		 βεβαιό-τατος
πονηρό-τατος
ἰσχυρό-τατος
πικρό-τατος
ἐνδοξό-τατος
σοφός
ἄξῐος
ἄδῐκος		 weise
würdig
ungerecht		 σοφο-
ἄξῐο-
ἄδῐκο-		 σοφώτερος
ἀξιώτερος
ἀδικώτερος		 σοφώτατος
ἀξιώτατος
ἀδικώτατος
  • Adjektive der o-Deklination 
    • behalten den kurzen Stamm auf -ο, wenn die vorhergehende Silbe natur- oder positionslang ist.
    • dehnen den kurzen Stammvokal -ο zu -ω, wenn die vorausgehende Silbe kurz ist
  • Nur scheinbare Ausnahmen sind Adjektive, bei denen die vorausgehende Silbe durch ausgefallenes Ϝ positionslang ist:
    κενός leer κενϜο- (ion.: κεινός) κενότερος κενότατος
    στενός eng στενϜο- (ion.: στεινός) στενότερος στενότατος
  • Verlust des Stammvokals -ο bei den Adjektiven
    γεραιός alt, bejahrt γεραιο- γεραί-τερος γεραί-τατος
    παλαιός alt παλαιο- παλαίτερος (παλαιότερος)  παλαίτατος
    (παλαιότατος)
    σχολαῖος müßig, langsam σχολαῖο- σχολαίτερος σχολαίτατος
    φίλος lieb φίλο- φίλτερος φίλτατος

 man2b.gif (710 Byte)

  1. Adjektivstämme der 3. Deklination
Positiv   Stamm Komparativ Superlativ
γλυκύς
πρέσβυς
σαφής
εὐκλεής
μέλας  
πένης  		 süß
alt
genau
berühmt
schwarz
arm 		γλυκυ-
πρέσβυ-
σαφεσ-
εὐκλεεσ-
μελαν-
πενητ		 γλυκύ-τερος
πρεσβύ-τερος
σαφέσ-τερος
εὐκλεέσ-τερος
μελάν-τερος
πενέσ-τερος		 γλυκύ-τατος
πρεσβύ-τατος
σαφέσ-τατος
εὐκλεέσ-τατος
μελάν-τατος
πενέσ-τατος
  • πένης steigert (in Analogie zu σαφής): πενέτ-τερος > πενέσ-τερος [SG]
    πένης arm πενητ > πενέτ πενέσ-τερος πενέσ-τατος
  • χαρίεις steigert: *χαριεντ-τερος > χαριενσ-τερος [SG] > χαριέσ-τερος [SG] und entsprechend *χαριεντ-τατος > χαριενσ-τατος > χαριέσ-τατος
    χαρίεις anmutig χαριεντ- χαριέσ-τερος χαριέσ-τατος

 man2b.gif (710 Byte)

  1. Sonderformen
Positiv   Stamm Komparativ Superlativ
σώφρων
εὐδαίμων  		besonnen
glückselig 		σωφρον-
εὐδαιμον-		 σωφρον-έσ-τερος
εὐδαιμον-έσ-τερος  		σωφρον-έσ-τατος
εὐδαιμον-έσ-τατος
ἁπλοῦς
εὔνους    		einfach
wohlwollend 		ἁπλοο-
εὐνοο-		 ἁπλούστερος
εὐνούστερος		 ἁπλούστατος
εὐνούστατος
ἐρρωμένος   stark ἐρρωμενο- ἐρρωμεν-έσ-τερος ἐρρωμεν-έσ-τατος
  • In Analogie zu den σ-Stämmen (σαφέσ-τερος, σαφέσ-τατος) verwenden andere Adjektive die Bildungssuffixe -έσ-τερος, -εσ-τέρα, -έσ-τερον
    • die Adjektive auf -ων, -ον
    • ἁπλοῦς steigert mit Stammkürzung und Kontraktion: *ἁπλο(ο)-έσ-τερος > ἁπλούστερος, (*ἁπλο(ο)-έσ-τατος > ἁπλούστατος)
    • ἐρρωμένος als Einzeladjektiv: ἐρρωμεν(ο)-έσ-τερος, ἐρρωμεν(ο)-έσ-τατος

  1. Steigerung zu Adverbien und Präpositionen (statt Positiv)
Positiv

Komparativ

Superlativ
πρό
ὑπέρ
ὑπό
ἐξ 
---
πρωί
ὀψέ 		vor
über
h.: oben
aus
---
früh
spät
πρότερος
ὑπέρτερος
---
---
ὕστερος
πρωϊαίτερος
ὀψιαίτερος		 früher
höher
---
---
später
früher
später
πρῶτος
ὑπέρτατος
ὕπατος
ἔσχατος
ὕστατος
πρωϊαίτατος
ὀψιαίτατος		 der erste
der oberste
der höchste
der äußerste
der letzte
der früheste
der späteste
  • ὁ ὕπατος bezeichnet den römischen Konsul
  • ὑπό - "von unten nach oben". Vgl. ὑψηλός - hoch
  • *πρό-ατος > πρῶτος (?)

 man2b.gif (710 Byte)

  1. Steigerung mit den Suffixen -ίων, -ιον (-ίονος) im Komparativ und -ιστος, -ίστη, -ιστον im Superlativ
Positiv Wortstock Komparativ Superlativ
κακός
καλός
αἰσχρός
ἐχθρός
ῥᾴδιος
ἡδύς
ταχύς
μέγας
πολύς
ὀλίγος		 schlecht
schön
hässlich
feindlich
leicht
angenehm
schnell
groß
viel
gering 		κακ-
καλλ-
αἰσχ-
ἐχθ-
ῥᾱ-
ἡδ-
θαχ-
μεγ-
πλη-
ὀλιγ-		 κακίων, κάκιον
καλλίων, κάλλιον
αἰσχίων, αἴσχιον 
ἐχθίων, ἔχθιον
ῥᾴων ῥᾷον
ἡδίων, ἥδιον
θάττων, θᾶττον
μείζων, μεῖζον
πλείων πλέον
---		 κάκιστος
κάλλιστος
αἴσχιστος
ἔχθιστος
ῥᾷστος
ἥδιστος
τάχιστος
μέγιστος
πλεῖστος
ὀλίγιστος

 man2b.gif (710 Byte)

  1. Steigerung mit Stammwechsel
Positiv Komparativ Superlativ
ἀγαθός - gut ἀμείνων ἄμεινον (tüchtiger)
βελτίων βέλτιον (sittlich besser)
κρείττων κρεῖττον (stärker)
λῴων λῷον (vorteilhafter, ratsamer)		 ἄριστος
βέλτιστος
κράτιστος
λῷστος
κακός - schlecht κακίων κάκιον (schlechter)
χείρων χεῖρον (geringer, mangelhafter)
ἥττων ἧττον (schwächer)		 κάκιστος
χείριστος
ἥκιστα (am wenigsten)
μέγας - groß μείζων μεῖζον μέγιστος  
μικρός - klein μικρότερος (kleiner)
μείων μεῖον (geringer)
ἐλάττων ἔλαττον (geringer, kleiner) 		μικρότατος
---
ἐλάχιστος  
ὀλίγος - wenig (ὀλείζων)
ἐλάττων ἔλαττον (geringer, weniger) 		(ὀλίγιστος)
ἐλάχιστος
πολύς -viel πλείων πλέον 
(Gen.: πλείονος oder πλέονος) 		πλεῖστος
 
josse-bahn2.gif (6361 Byte)
zurueck nach oben weiter
bottom
[ Homepage | Inhalt | News | Hellas 2000 | Stilistik | Latein | Lat.Textstellen | Griechisch | Griech.Textstellen  | Griech.Online-Wörterbuch | Beta-Converter | Varia | Mythologie | Ethik | Links | Literaturabfrage | Forum zur Homepage | Partnerwerbung | Spende | Passwort | Feedback ]

Site-Suche untersttzt von FreeFind

Site Map
Neu ist

 Site-Suche:
Benutzerdefinierte Suche
Web-Suche:
Benutzerdefinierte Suche
bottom © 2000 - 2012 - Letzte Aktualisierung: 01.08.2011 - 09:26