|
Epigramme
Auswahl
1. Teil (Buch 1 - 4) |
-
1. Teil:
1,1 | 1,10
| 1,16 | 1,19
| 1,24 | 1,28
| 1,29 | 1,33
| 1,38 | 1,47
| 1,57 | 1,63
| 1,75 | 1,79
| 1,91 | 1,95
| 1,110 | 1,118
| 2,3 | 2,7
| 2,10 | 2,12
| 2,13 | 2,20
| 2,21| 2,25
| 2,35 | 2,38
| 2,56 | 2,58
| 2,66 | 2,67
| 2,78 | 2,80
| 2,87 | 2,93
| 3,8 | 3,9
| 3,11 | 3,12
| 3,17 | 3,38
| 3,43 | 3,56
| 3,61 | 3,63
| 4,12 | 4,21
| 4,24 | 4,36
| 4,41 | 4,56
| 4,72 | 4,85
| 4,89 |
-
2. Teil: 5,13
| 5,15 |
5,29 | 5,43 | 5,45
| 5,47 |
5,54 | 5,58 |
5,59 | 5,73 | 5,81
| 5,83 | 6,17
| 6,34 | 6,55
| 6,60 | 6,73
| 6,77 | 6,82
| 6,87 | 7,3
| 7,16 | 7,73
| 7,77 | 7,81
| 8,20 | 8,12
| 8,13 | 8,16
| 8,23 | 8,27
| 8,29 | 8,35
| 8,69 | 8,74
| 8,79 | 9,10
| 9,14 | 9,15
| 9,78 | 9,88
| 9,97 |
-
3. Teil: 10,8
| 10,9 | 10,18
| 10,31 | 10,43
| 10,47 | 10,84
| 11,14 | 11,17
| 11,18 | 11,34
| 11,35 | 11,38
| 11,42 | 11,59
| 11,64 | 11,67
| 11,77 | 11,83
| 11,84 | 11,92
| 11,93 | 11,101
| 11,107 | 12,10
| 12,12 | 12,23
| 12,25 | 12,29
| 12,30 | 12,39
| 12,45 | 12,51
| 12,56 | 12,51
| 12,73 | 12,92
| 14,194 | 14,195
|
| |
| 1,1 |
I |
| 1
2
3
4
5
6 |
Hic est quem legis ille, quem requiris,
Toto notus in orbe Martialis
Argutis epigrammaton libellis:
Cui, lector studiose, quod dedisti
Viventi decus atque sentienti,
Rari post cineres habent poetae. |
Versmaß: Phalaeceus
(Hendekasyllabus)
|
|
| |
|
| 1
2
3
4
5
6 |
Hier ist er, den du liesest, den du suchest,
Martialis, bekannt im ganzen Erdkreis
Durch scharf treffender Epigramme Bücher:
Und was, eifriger Leser, du ihm Ruhmes,
Als er lebete, gabst, und als er fühlte,
Haben wenige Dichter nach dem Tode. |
|
| 1,10 |
X |
| 1 |
Petit Gemellus nuptias Maronillae |
| 2 |
Et cupit et instat et precatur et donat. |
| 3 |
Adeone pulchra est? immo foedius nil est. |
| 4 |
Quid ergo in illa petitur et placet? Tussit. |
Versmaß: Hipponacteus
(Hinkiambus)
|
|
| |
|
| 1 |
Zur Ehe wünscht Gemellus sich Maronillen |
| 2 |
Und ist verliebt und drängt und flehet und schenket. |
| 3 |
Ist sie so schön? So hässlich ist, wie sie, keine. |
| 4 |
Was sucht an ihr und liebt er denn? Sie muss husten. |
|
| 1,16 |
XVI |
| 1 |
Sunt bona, sunt quaedam mediocria, sunt mala plura, |
| 2 |
Quae legis hic: aliter non
fit, Avite, liber. |
|
| |
|
| 1 |
Mittelmäßig, auch gut ist einiges,
schlecht nur das meiste, |
| 2 |
Was du hier liest:
nicht wird anders, Avitus, ein Buch. |
| |
|
| 1,19 |
XIX |
| 1 |
Si memini, fuerant tibi quattuor, Aelia, dentes: |
| 2 |
Expulit una duos tussis et
una duos. |
| 3 |
Iam secura potes totis tussire diebus: |
| 4 |
Nil istic quod agat tertia
tussis habet. |
|
| |
|
| 1 |
Täuscht mein Gedächtnis mich nicht,
vier Zähne; Aelia, hatt'st du, |
| 2 |
Als ein Husten dir zwei, zwei
dir ein andrer entriss. |
| 3 |
Jetzt kannst ohne Gefahr du ganze Tage durch husten: |
| 4 |
Nichts bleibt dorten hinfort
fernerem Husten zu tun. |
|
| 1,24 |
XXIV |
| 1 |
Aspicis incomptis illum, Deciane, capillis, |
| 2 |
Cuius et ipse times triste
supercilium, |
| 3 |
Qui loquitur Curios adsertoresque Camillos? |
| 4 |
Nolito fronti credere: nupsit
heri. |
|
| |
|
| 1 |
Siehest du ihn, Decian, mit ungekämmetem
Haupthaar, |
| 2 |
Vor des finsteren Brau'n du
auch dich fürchtest sogar, |
| 3 |
Der von Curiern spricht und Camillen, Romas Errettern? |
| 4 |
Traue der Stirn nicht: Jüngst
nahm er sich einen Gemahl. |
|
| 1,28 |
XXVIII |
| 1 |
Hesterno fetere mero qui credit Acerram, |
| 2 |
Fallitur: in lucem semper Acerra
bibit. |
|
| |
|
| 1 |
Wer von Acerra glaubt, er riecht nach gestrigem
Weine, |
| 2 |
Irret sich: stets in den Tag
trinket Acerra hinein. |
|
| 1,29 |
XXIX |
| 1 |
Fama refert nostros te, Fidentine, libellos |
| 2 |
Non aliter populo quam recitare
tuos. |
| 3 |
Si mea vis dici, gratis tibi carmina mittam: |
| 4 |
Si dici tua vis, hoc eme, ne
mea sint. |
|
| |
|
| 1 |
Fidentinus, der Ruf sagt aus, dass meine Gedichte |
| 2 |
Du nicht anders dem Volk liesest,
als wären sie dein. |
| 3 |
Schenken will ich sie dir, wenn du mein willst nennen die
Verse: |
| 4 |
Sollen sie mein nicht sein,
kaufe sie, deine dann sind's. |
|
| 1,33 |
XXIII |
| 1 |
Amissum non flet cum sola est Gellia patrem, |
| 2 |
Si quis adest, iussae prosiliunt
lacrimae. |
| 3 |
Non luget quisquis laudari, Gellia, quaerit, |
| 4 |
Ille dolet vere, qui sine teste
dolet. |
|
| |
|
| 1 |
Gellia weint um des Vaters Verlust nicht, wenn
sie allein ist, |
| 2 |
Siehet sie einer, sogleich
stürzen die Tränen hervor. |
| 3 |
Merk' es, Gellia, dir, der trauert nicht, der da Lob sucht, |
| 4 |
Der fühlt wirklichen Schmerz,
der ihn vor Zeugen verbirgt. |
|
| 1,38 |
XXXVIII |
| 1 |
Quem recitas meus est, o Fidentine, libellus: |
| 2 |
Sed male cum recitas, incipit
esse tuus. |
|
| |
|
| 1 |
Fidentinus, das Buch, das du vorliesest, ist meines;
|
| 2 |
Aber es wird, da du schlecht
liesest, das deinige jetzt. |
|
| 1,47 |
XLVII |
| 1 |
Nuper erat medicus, nunc est vispillo Diaulus: |
| 2 |
Quod vispillo facit, fecerat
et medicus. |
|
| |
|
| 1 |
Früher ein Arzt, ist jetzt Diaulus Leichenbestatter: |
| 2 |
Leichenbestatter, wie jetzt,
war er auch früher als Arzt. |
|
| 1,57 |
LVII |
| 1 |
Qualem, Flacce, velim quaeris nolimve puellam?
|
| 2 |
Nolo nimis facilem difficilemque
nimis. |
| 3 |
Illud quod medium est atque inter utrumque probamus: |
| 4 |
Nec volo quod cruciat, nec
volo quod satiat. |
|
| |
|
| 1 |
Was für ein Mädchen ich will und nicht
will, fragest du, Flaccus? |
| 2 |
Nicht die zu willige zieht,
noch die zu spröde mich an. |
| 3 |
Das, was die Mitte hält und dazwischen lieget, gefällt
mir: |
| 4 |
Weder hab' ich, was quält,
weder, was sättiget, gern. |
|
| 1,63 |
LXIII |
| 1 |
Ut recitem tibi nostra rogas epigrammata. Nolo.
|
| 2 |
Non audire, Celer, sed recitare
cupis. |
|
| |
|
| 1 |
Celer, du bitt'st mich, mein Buch dir vorzulesen.
Ich will nicht. |
| 2 |
Nicht, dass du hörst,
wünschst du, gerne nur läsest du vor. |
|
| 1,68 |
LXVI |
| 1 |
Quidquid agit Rufus, nihil est nisi Naevia Rufo.
|
| 2 |
Si gaudet, si flet, si tacet,
hanc loquitur. |
| 3 |
Cenat, propinat, poscit, negat, innuit: una est |
| 4 |
Naevia; si non sit Naevia,
mutus erit. |
5 |
Scriberet hesterna patri cum luce salutem, |
6 |
'Naevia lux' inquit 'Naevia
lumen, have.' |
7 |
Haec legit et ridet demisso Naevia voltu. |
8 |
Naevia non una est: quid, vir
inepte, furis? |
|
| |
|
| 1 |
Was auch Rufus beginnt, nur Naevia gibt es für
RUfus. |
| 2 |
Weinet er, freuet er sich,
schweigt er, so spricht er von ihr. |
| 3 |
Speiset er, trinkt er uns zu, verlangt, verneinet, bejaht
er: |
| 4 |
Alles ist Naevia; stumm wird
er, wenn Naevia fehlt. |
5 |
Als er dem Vater zum Gruß am gestrigen Morgen geschrieben, |
6 |
Hieß es: "Dir Naevia,
Stern, Naevia, Sonne, dir Gruß." |
7 |
Naevia liest es und lacht, das Antlitz niedergesenket. |
| 8 |
Du bist Naevien nicht alles:
was rasest du, Narr? |
|
sf
| 1,75 |
LXXV |
| 1 |
Dimidium donare Lino quam credere totum |
| 2 |
Qui mavolt, mavolt perdere
dimidium. |
|
| |
|
| 1 |
Wer dir lieber, als dass er das Ganze dir
leiht, die Hälfte |
| 2 |
Schenkt, Linus der büßt
lieber die Hälfte nur ein. |
|
| 1,79 |
LXXIX |
| 1 |
Semper agis causas et res agis, Attale, semper:
|
| 2 |
Est, non est, quod agas, Attale,
semper agis. |
| 3 |
Si res et causae desunt, agis, Attale, mulas. |
| 4 |
Attale, ne, quod agas, desit,
agas animam. |
|
| |
|
| 1 |
Immer treibst du Prozess' und immer treibst du
Geschäfte: |
| 2 |
Gibt's, gibt's nicht, was
du treibst, einiges treibest du stets. |
| 3 |
Fehlen Prozess' und Geschäfte, so treibst du, Attalus,
Esel. |
| 4 |
Dass du ja nie nichts
treibst, treibe die Seele dir aus! |
|
| 1,91 |
XCI |
| 1 |
Cum tua non edas, carpis mea carmina, Laeli. |
| 2 |
Carpere vel noli nostra vel
ede tua. |
|
| |
|
| 1 |
Während du nie ein Gedicht herausgibst, tadelst
du meine. |
| 2 |
Willst du sie tadeln, so gib,
Lälius, deine heraus. |
|
| 1,95 |
XCV |
| 1 |
Quod clamas semper, quod agentibus obstrepis,
Aeli, |
| 2 |
Non facis hoc gratis: accipis,
ut taceas. |
|
| |
|
| 1 |
Aelius, dass du so schreist, dass du überbrüllst
die Parteien, |
| 2 |
Nicht geschieht es umsonst:
denn man bezahlt, dass du schweigst. |
|
| 1,110 |
CX |
| 1 |
Scribere me quereris, Velox, epigrammata longa. |
| 2 |
Ipse nihil scribis: tu breviora
facis. |
|
| |
|
| 1 |
Dass Epigramme zu lang ich schreibe, klagest du,
Velox, |
| 2 |
Selber schreibest du nichts:
kürzere machst du's in der Tat. |
|
| 1,118 |
CXVIII |
| 1 |
Cui legisse satis non est epigrammata centum, |
| 2 |
Nil illi satis est, Caediciane,
mali. |
|
| |
|
| 1 |
Wem es genug nicht war, Epigramme hundert zu lesen, |
| 2 |
Cädicanus, der hat nimmer
des Schlechten genug. |
|
| 2,3 |
III |
| 1 |
Sexte, nihil debes, nil debes, Sexte, fatemur.
|
| 2 |
Debet enim, si quis solvere,
Sexte, potest. |
|
| |
|
| 1 |
Sextus, du bist nichts schuldig, du bist nichts
schuldig, gesteh' ich. |
| 2 |
Schuldig ist, Sextus, ja nur,
wer zu bezahlen vermag. |
|
| 2,7 |
VII |
| 1 |
Declamas belle, causas agis, Attice, belle, |
| 2 |
Historias bellas, carmina bella
facis, |
| 3 |
Componis belle mimos, epigrammata belle, |
| 4 |
Bellus grammaticus, bellus
es astrologus, |
5 |
Et belle cantas et saltas, Attice, belle, |
6 |
Bellus es arte lyrae, bellus
es arte pilae.
|
7 |
Nil bene cum facias, facias tamen omnia belle, |
8 |
Vis dicam, quid sis? magnus
es ardalio. |
|
| |
|
| 1 |
Du sprichst, Atticus, schön, du führest
schön die Prozesse, |
| 2 |
Schreibest Geschichte schön,
machest ein schönes Gedicht. |
| 3 |
Schön verfassest du auch Lustspiele, schön Epigramme, |
| 4 |
Bist als Grammatiker schön,
schön in der Astrologie, |
5 |
Nicht nur singest du schön, du tanzest, Atticus, schön
auch, |
6 |
Spielest die Lyra schöln,
spielest auch schön mit dem Ball. |
7 |
Willst du, da jegliches schön, da gar nichts aber du
gut machst, |
8 |
Wissen von mir, was du bist?
Nur ein geschäftiger Narr. |
|
| 2,10 |
X |
| 1 |
Basia dimidio quod das mihi, Postume, labro, |
| 2 |
Laudo: licet demas hinc quoque
dimidium. |
| 3 |
Vis dare maius adhuc et inenarrabile munus? |
| 4 |
Hoc tibi habe totum, Postume,
dimidium. |
|
| |
|
| 1 |
Dass du mit halbem Mund, o Postumus, Küsse
mir reichest, |
| 2 |
Lob' ich: auch davon nimm immer
die Hälfte noch ab. |
| 3 |
Willst du ein größres Geschenk und ein unaussprechliches
geben, |
| 4 |
O, so bahalt' auch die Hälfte
noch, Postumus, ganz! |
|
| 2,12 |
XII |
| 1 |
Esse quid hoc dicam, quod olent tua basia murram |
| 2 |
Quodque tibi est numquam non
alienus odor? |
| 3 |
Hoc mihi suspectum est, quod oles bene, Postume, semper: |
| 4 |
Postume, non bene olet qui
bene semper olet. |
|
| |
|
| 1 |
Wie erklär ich es mir, dass stets nach Myrrhe
dein Kuss riecht? |
| 2 |
Und dass ein fremder Geruch
nimmer dir, Postumus, fehlt? |
| 3 |
Das erregt mir Verdacht, dass stets du, Postumus, wohlriechst: |
| 4 |
Wohl riecht keiner, wenn wohl,
Postumus, immer er riecht. |
|
|
| |
|
| 1 |
Geld verlangt der Richter, Geld der Anwalt. |
| 2 |
Deinem Gläubiger zahl' es, rat' ich, Sextus! |
|
| 2,20 |
XX |
| 1 |
Carmina Paulus emit, recitat sua carmina Paulus. |
| 2 |
Nam quod emas, possis iure
vocare tuum. |
|
| |
|
| 1 |
Paulus kauft sicht Gedicht' und liest sie vor
als die Seinen. |
| 2 |
Denn das, was man sich kauft,
nennt man das Seine mit Recht |
|
| 2,21 |
XXI |
| 1 |
Basia das aliis, aliis das, Postume, dextram. |
| 2 |
Dicis 'Utrum mavis? elige.'
Malo manum |
|
| |
|
| 1 |
Einigen gibst du die Hand, gibst andern, Postumus,
Küsse. |
| 2 |
"Wähle, was ziehest
du vor?" sagst du. Ich wähle die Hand. |
|
| 2,25 |
XXV |
| 1 |
Das numquam, semper promittis, Galla, roganti. |
| 2 |
Si semper fallis, iam rogo,
Galla, nega. |
|
| |
|
| 1 |
Nie gewährest du, stets, wenn ich bitte,
Galla, versprichst du. |
| 2 |
Täuschest du, Galla, mich
stets, bitt' ich nun, schlage mir ab! |
|
| 2,35 |
XXXV |
| 1 |
Cum sint crura tibi similent quae cornua lunae, |
| 2 |
In rhytio poteras, Phoebe,
lavare pedes. |
|
| |
|
| 1 |
Da dir, Phöbus, die Schenkel gekrümmt,
wie die Hörner des Monds sind, |
| 2 |
Hättest im Trinkhorn du
baden die Füße gekonnt. |
|
| 2,38 |
XXXVIII |
| 1 |
Quid mihi reddat
ager quaeris, Line, Nomentanus? |
| 2 |
Hoc mihi reddit
ager: te, Line, non video. |
|
| |
|
| 1 |
Linus, du fragst, wie viel mein Feld in Nomentum
mir einträgt? |
| 2 |
So viel trägt es
mir ein: Linus, ich sehe dich nicht. |
|
| 2,56 |
LVI |
| 1 |
Gentibus in Libycis uxor tua, Galle, male audit |
| 2 |
Immodicae foedo crimine avaritiae.
|
| 3 |
Sed mera narrantur mendacia: non solet illa |
| 4 |
Accipere omnino. Quid solet
ergo? Dare.
|
|
| |
|
| 1 |
Gallus, im Libyschen Volk bezeiht man deine Gemahlin, |
| 2 |
Dass sie der Habsucht fröhn',
ohne zu kennen ein Maß. |
| 3 |
Reine Lügen jedoch sind das: gerade zu nehmen |
| 4 |
Pfleget sie nicht. Was denn
pfleget sie? Gallus, sie gibt!
|
|
| 2,58 |
LVIII |
| 1 |
Pexatus pulchre rides mea, Zoile, trita. |
| 2 |
Sunt haec trita quidem, Zoile,
sed mea sunt.
|
|
| |
|
| 1 |
Wollreich, Zoilus, ist dein Kleid, mein kahles
verlachst du. |
| 2 |
Kahl ist's, Zoilus, zwar, aber
mein eigenes ist's.
|
|
| 2,66 |
LXVI |
| 1 |
Unus de toto peccaverat orbe comarum |
| 2 |
Anulus, incerta non bene fixus
acu. |
| 3 |
Hoc facinus Lalage speculo, quo viderat, ulta est, |
| 4 |
Et cecidit saevis icta Plecusa
comis. |
5 |
Desine iam, Lalage, tristes ornare capillos, |
6 |
Tangat et insanum nulla puella
caput. |
7 |
Hoc salamandra notet vel saeva novacula nudet, |
8 |
Ut digna speculo fiat imago
tua. |
|
| |
|
| 1 |
Nur ein Ringel versah's in dem ganzen Lockengebäude, |
| 2 |
Welcher der Nadel entglitt,
da sie zu locker gesteckt. |
| 3 |
Lalage rächte die Tat, die gesehn im Spiegel sie hatte |
| 4 |
Und Plecusa, entseelt, fiel
dem ergrimmeten Haar. |
5 |
Lalage, ornde hinfort nie mehr die traurigen Locken, |
6 |
Leg' an das rasende Haupt nimmer
ein Mädchen die Hand! |
7 |
Zeichnen mög' es ein Molch, das ergrimmete Messer entblöß'
es, |
8 |
Dass dein Spiegel von dir hab'
ein gebührendes Bild! |
|
| 2,67 |
LXVII |
| 1 |
Occurris quocumque loco mihi, Postume, clamas |
| 2 |
Protinus
et prima est haec tua vox 'Quid agis?' |
| 3 |
Hoc, si me decies una conveneris hora, |
| 4 |
Dicis: habes puto tu, Postume,
nil quod agas. |
|
| |
|
| 1 |
Überall, wo du mir begegnest, Postumus rufst
du |
| 2 |
Stets, und dein erstes Wort
ist es: "Was treibst du denn?" |
| 3 |
Träfst du mich zehnmal auch in einer Stunde, so sagst
du's: |
| 4 |
Du hast, wie es mir scheint,
Postumus, nichts, was du treibst. |
|
| 2,78 |
LXXVIII |
| 1 |
Aestivo serves ubi piscem tempore, quaeris? |
| 2 |
In thermis serva, Caeciliane,
tuis. |
|
| |
|
| 1 |
Wo in der Sommerzeit du den Fisch bewahrest, so
fragst du? |
| 2 |
Deinen Thermen vertrau, Cäcilianus,
ihn an! |
|
| 2,80 |
LXXX |
| 1 |
Hostem cum fugeret, se Fannius ipse peremit. |
| 2 |
Hic, rogo, non furor est, ne
moriare, mori? |
|
| |
|
| 1 |
Als vor dem Feind er floh, hat Fannius selbst
sich getötet. |
| 2 |
Ist es nicht toll, dass,
um nicht sterben zu müssen, man stirbt? |
|
| 2,87 |
LXXXVII |
| 1 |
Dicis amore tui bellas ardere puellas, |
| 2 |
Qui faciem sub aqua, Sexte,
natantis habes. |
|
| |
|
| 1 |
Reizende Mädchen glühn für dich
in Liebe, so sagst du, |
| 2 |
Sextus, und hast das Gesicht
dessen, der quaket im Sumpf. |
|
| 2,93 |
XCIII |
| 1 |
'Primus ubi est' inquis 'cum sit liber iste secundus?' |
| 2 |
Quid faciam, si plus ille pudoris
habet? |
| 3 |
Tu tamen hunc fieri si mavis, Regule, primum, |
| 4 |
Unum de titulo tollere iota
potes. |
|
| |
Das letzte Epigramm des I(I).
Buches |
| 1 |
'"Wo ist", sagst du, "das erste?
es ist dies Buch ja das zweite", |
| 2 |
Aber was soll ich tun, wenn
sich das erste mehr schämt? |
| 3 |
Regulus, willst du jedoch zum ersten lieber es machen, |
| 4 |
Nimm von der Aufschrift dann
nur ein Jota hinweg! |
|
| 3,8 |
VIII |
| 1 |
'Thaida Quintus amat.' Quam Thaida? 'Thaida luscam.'
|
| 2 |
Unum oculum Thais non habet,
ille duos. |
|
| |
|
| 1 |
Thais ist Quintus' Schatz. Die mit einem Auge?
die Thais? |
| 2 |
Thais ist eines Aug's, beider
ihr Buhle beraubt. |
|
| 3,9 |
IX |
| 1 |
Versiculos in me narratur scribere Cinna. |
| 2 |
Non scribit, cuius carmina
nemo legit. |
|
| |
|
| 1 |
Cinna, so wird mir erzählt, soll Verslein
gegen mich schreiben. |
| 2 |
Wessen Gedicht man nicht lieset,
der schreibet auch keins. |
|
| 3,11 |
XI |
| 1 |
Si tua nec Thais nec lusca est, Quinte, puella, |
| 2 |
Cur in te factum distichon
esse putas? |
| 3 |
Sed similest aliquid? pro Laide Thaida dixi? |
| 4 |
Dic mihi, quid simile est Thais
et Hermione? |
5 |
Tu tamen es Quintus: mutemus nomen amantis: |
6 |
Si non vult Quintus, Thaida
Sextus amet. |
|
| |
|
| 1 |
Wenn dein Mädchen nicht Thais, Quintus,
und auch nicht einäugig, |
| 2 |
Weshalb glaubst du, dass dir
gelten das Distichon soll? |
| 3 |
Ähnlich wäre es wohl, wenn ich Thais sagte
für Lais. |
| 4 |
Sage, worin Thais ähnlich
Hermione ist! |
5 |
Du bist Quintus jedoch: nun lass uns ändern den Namen: |
6 |
Will nicht Quintus, so hab'
Sextus die Thais denn lieb! |
|
| 3,12 |
XII |
| 1
2
3
4
5 |
Unguentum, fateor, bonum dedisti
Convivis here, sed nihil scidisti.
Res salsa est bene olere et esurire.
Qui non cenat et unguitur, Fabulle,
Hic vere mihi mortuus videtur. |
| Versmaß: Phalaeceus
(Hendekasyllabus) |
|
| |
|
| 1
2
3
4
5 |
Feine Salbe, gesteh' ich, reicht'st du gestern
Deinen Gästen, doch nichts zu essen gab es..
Artig ist es, zu duften und zu hungern.
Wer nicht speiset, Fabullus, und gesalbt wird,
Der erscheint mir wie eine wahre Leiche. |
Vgl. Catull 13 |
| 3,17 |
XVII |
| 1 |
Circumlata diu mensis scribilita secundis |
| 2 |
Urebat nimio saeva calore manus; |
| 3 |
Sed magis ardebat Sabidi gula: protinus
ergo |
| 4 |
Sufflavit buccis terque quaterque
suis. |
5 |
Illa quidem tepuit digitosque admittere visa est, |
6 |
Sed nemo potuit tangere: merda
fuit.
|
|
| |
|
| 1 |
Als bei dem Nachtisch jüngst ein Gebäck
man lange herumtrug, |
| 2 |
War es so heiß, dass
daran arg sich verbrannte die Hand; |
| 3 |
Aber es brannte noch mehr des Sabidius Gaumen: er blies drum |
| 4 |
Drei-, viermal mit dem Mund,
ohne zu zaudern hinein. |
5 |
Kühl ward's freilich dadurch und schien die Finger zu
dulden, |
6 |
Aber berühren konnt's
keiner: es wurde zu Kot. |
|
| 3,38 |
XXXVIII |
| 1 |
Quae te causa trahit vel quae fiducia Romam, |
| 2 |
Sexte? quid aut speras aut
petis inde? refer. |
| 3 |
'Causas' inquis 'agam Cicerone disertior ipso |
| 4 |
Atque erit in triplici par
mihi nemo foro.'
|
5 |
Egit Atestinus causas et Civis - utrumque |
6 |
Noras - ; sed neutri pensio
tota fuit. |
7 |
'Si nihil hinc veniet, pangentur carmina nobis: |
8 |
Audieris, dices esse Maronis
opus.' |
9 |
Insanis: omnes gelidis quicumque lacernis |
10 |
Sunt ibi, Nasones Vergiliosque
vides. |
11 |
'Atria magna colam.' Vix tres aut quattuor ista |
12 |
Res aluit, pallet cetera turba
fame. |
13 |
'Quid faciam? suade: nam certum est vivere Romae.' |
14 |
Si bonus es, casu vivere, Sexte,
potes. |
|
| |
|
| 1 |
Sextus, was für ein Grund, für Vertrauen
zieht dich nach Rom hin? |
| 2 |
Sage heraus, was hoffst oder
begehrest du dort? |
| 3 |
"Sachen will ich beredt, wie selbst nicht Cicero führen", |
| 4 |
Sprichst du, "es tut auf
den drei Foren mir keiner es gleich."
|
5 |
Auch Atestinus hat und Civis Sachen geführet; |
6 |
Beide kennst du - ; doch bracht's
keinem die Miete für's Jahr. |
7 |
"Kommet mir daher nichts, so will ich dichten Gesänge, |
8 |
Die du für Maros Werk,
wenn du sie hörest, erklärst." |
9 |
Du redest irre: wen dort du siehst in zerlumpten Lacernen |
10 |
Frieren, ein Naso ist jeglicher
und ein Vergil. |
11 |
"Großen will ich mich weihn". Es ernährt
kaum Dreie bis Viere |
12 |
Dieses Geschäft, und es
bleicht Hunger die übrige Schar. |
13 |
"Rate! Was soll ich tun? denn in Rom zu bleiben beschloss
ich". |
14 |
Sextus, ein Zufall ist's, wenn
du's als redlicher kannst. |
|
| 3,43 |
XLIII |
| 1 |
Mentiris iuvenem tinctis, Laetine, capillis, |
| 2 |
Tam subito corvus, qui modo
cycnus eras. |
| 3 |
Non omnes fallis; scit te Proserpina canum: |
| 4 |
Personam capiti detrahet illa
tuo.
|
|
| |
|
| 1 |
Durch gefärbtes Haar, Lätin, erlügst
du den Jüngling, |
| 2 |
Du, der ein Schwan einst war,
wurdest ein Rabe so schnell. |
| 3 |
Alle täuschest du nicht; Proserpina weiß, dass
du grau bist: |
| 4 |
Und bald wird von dem Haupt
diese die Maske dir ziehn. |
|
| 3,56 |
LVI |
| 1 |
Sit cisterna mihi, quam vinea, malo Ravennae, |
| 2 |
Cum possim multo vendere pluris
aquam. |
|
| |
|
| 1 |
Mehr als ein Weinberg gilt in Ravenna mir ein
Zisternlein; |
| 2 |
Denn viel höheren Preis
zahlt man für Wasser mir dort. |
|
| 3,61 |
LXI |
| 1 |
Esse nihil dicis quidquid petis, inprobe Cinna: |
| 2 |
Si nil, Cinna, petis, nil tibi,
Cinna, nego. |
|
| |
|
| 1 |
Frecher Cinna, du nennst das nichts, um was du
auch bittest: |
| 2 |
Bittest du, Cinna, um nichts,
weiger' ich, Cinna, dir nichts. |
|
| 3,63 |
LXIII |
| 1 |
Cotile, bellus homo es: dicunt hoc, Cotile, multi. |
| 2 |
Audio: sed quid sit, dic mihi,
bellus homo. |
| 3 |
''Bellus homo est, flexos qui digerit ordine crines, |
| 4 |
Balsama qui semper, cinnama
semper olet;
|
5 |
Cantica qui Nili, qui Gaditana susurrat, |
6 |
Qui movet in varios bracchia
volsa modos; |
7 |
Inter femineas tota qui luce cathedras |
8 |
Desidet atque aliqua semper
in aure sonat, |
9 |
Qui legit hinc illinc missas scribitque tabellas; |
10 |
Pallia vicini qui refugit cubiti;
|
11 |
Qui scit, quam quis amet, qui per convivia currit, |
12 |
Hirpini veteres qui bene novit
avos.' |
13 |
Quid narras? hoc est, hoc est homo, Cotile, bellus? |
14 |
Res pertricosa est, Cotile,
bellus homo. |
|
| |
|
| 1 |
Dass du ein artiger Mann, das sagen, Cotilus,
viele, |
| 2 |
Hör' ich: Aber was ist,
sag's mir, ein artiger Mann? |
| 3 |
"Artig heißet ein Mann, der in zierliche Locken
das Haar legt, |
| 4 |
Welcher nach Balsam stets duftet,
beständig nach Zimt;
|
5 |
Der die Lieder vom Nil, der gaditanische trällert, |
6 |
Der mit enthaartem
Arm gaukelnde Wendungen macht; |
7 |
Der zu den Füßen der Frau'n sich setzt
und den Tag da verbringet, |
8 |
Und in irgend ein Ohr immer
zu flüstern was hat, |
9 |
Der stets Brieflein schreibt und liest, die andere schickten, |
10 |
Der vor des Nachbararms Mantel
zu schützen sich sucht, |
11 |
Der die Geliebten kennt von jeglichem, Schmäuse durcheilet, |
12 |
Welcher die Ahnen Hirpins sämtlich
zu nennen vermag." |
13 |
Was schnackst, Cotilus, du? das ist ein artiger Mann, das? |
14 |
Ein gar närrisches Ding
ist doch ein artiger Mann. |
|
| 4,12 |
XII |
| 1 |
Nulli, Thai, negas, sed si te non pudet istud, |
| 2 |
Hoc saltem pudeat, Thai, negare
nihil. |
|
| |
|
| 1 |
Keinem versagest du dich; doch schämst du,
Thais, dich des nicht, |
| 2 |
Schäme dich wenigstens
des, Thais, dass nichts du versagst! |
|
|
| |
|
| |
Dass im Himmel es keine Götter gebe,
Zeigt uns Segius und beweist's, er sieht ja
Sich, indem er sie leugnet, reich geworden. |
|
| 4,24 |
XXIV |
| 1 |
Omnes quas habuit, Fabiane, Lycoris amicas |
| 2 |
Extulit: uxori fiat amica meae.
|
|
| |
|
| 1 |
Sämtliche Freundinnen hat, Fabian, Lykoris
bestattet, |
| 2 |
Möchte die Freundin auch
meiner Gemahlin sie sein. |
|
| 4,36 |
XXXVI |
| 1 |
Cana est barba tibi, nigra est coma: tinguere
barbam |
| 2 |
Non potes - haec causa est
- et potes, Ole, comam. |
|
| |
|
| 1 |
Grau ist, Olus, dein Bart, dein Haupthaar schwarz:
und der Grund ist, |
| 2 |
Färben kannst du dir nicht,
Olus, den Bart, doch das Haar. |
|
| 4,41 |
XLI |
| 1 |
Quid recitaturus circumdas vellera collo? |
| 2 |
Conveniunt nostris auribus
ista magis. |
|
| |
|
| 1 |
Was umgibst du den Hals, um uns vorzulesen, mit
Wolle? |
| 2 |
Viel willkommener würd'
unseren Ohren das sein. |
|
| 4,56 |
LVI |
| 1 |
Munera quod senibus viduisque ingentia mittis, |
| 2 |
Vis te munificum, Gargiliane,
vocem? |
| 3 |
Sordidius nihil est, nihil est te spurcius uno, |
| 4 |
Qui potes insidias dona vocare
tuas:
|
5 |
Sic avidis fallax indulget piscibus hamus, |
6 |
callida
sic stultas decipit esca feras. |
| 7 |
Quid sit largiri, quid sit donare, docebo, |
8 |
Si nescis: dona, Gargiliane,
mihi. |
|
| |
|
| 1 |
Weil du gewaltig viel verschenkst an Witwen und
Greise, |
| 2 |
Soll freigebig ich dich nennen,
o Gargilian? |
| 3 |
Geiziger ist kein Mensch als du, nicht filziger einer, |
| 4 |
Der du Geschenk frech nennst
deine bestrickende List.
|
5 |
So wird gierigen Fischen geschenkt von der rückischen
Angel, |
6 |
So das törichte Wild listig
vom Köder getäuscht. |
| 7 |
Was freigebig sein, was schenken heißet, ich will dich's |
8 |
Wenn du es noch nicht weißt,
lehren: beschenke du mich! |
|
| 4,72 |
LXXII |
| 1 |
Exigis, ut donem nostros tibi, Quinte, libellos. |
| 2 |
Non habeo, sed habet bibliopola
Tryphon. |
| 3 |
'Aes dabo pro nugis et emam tua carmina sanus? |
| 4 |
Non' inquis 'faciam tam fatue.'
Nec ego.
|
|
| |
|
| 1 |
Quintus, du forderst mich auf, dir meine Bücher
zu schenken. |
| 2 |
Quintus, ich habe sie nicht,
Tryphon verkauft sie jedoch. |
| 3 |
"Geld gäb' ich für den Tand, bei Vernunft kauft'
ich die Gedichte? |
| 4 |
Nimmer werd' ich so dumm handeln",
so sagst du. Noch ich.
|
|
| 4,85 |
LXXXV |
| 1 |
Nos bibimus vitro, tu murra, Pontice. Quare? |
| 2 |
Prodat perspicuus ne duo vina
calix. |
|
| |
|
| 1 |
Ponticus, weshalb trinken aus Glas wir, du aus
Murrinen? |
| 2 |
Der durchsichtige Kelch zeigte
sonst anderen Wein. |
|
| 4,89 |
LXXXIX |
|
|
Ohe, iam satis est, ohe, libelle,
Iam pervenimus usque ad umbilicos.
Tu procedere adhuc et ire quaeris,
Nec summa potes in schida teneri,
Sic tamquam tibi res peracta non sit,
Quae prima quoque pagina peracta est.
Iam lector queriturque deficitque,
Iam librarius hoc et ipse dicit
'Ohe, iam satis est, ohe, libelle.' |
| Versmaß: Phalaeceus
(Hendekasyllabus) |
|
| |
Abschlussgedicht des 4. Buches |
|
|
Halt, jetzt ist's zur Genüge, halt, o Büchlein,
Schon sind bis zu den Nabeln wir gekommen.
Du suchst weiter noch deinen Schritt zu setzen
Und willst nicht durch das letzte Blatt beschränkt sein,
Gleich als sei dein Geschäft noch nicht beendet,
Das beendet auch auf dem ersten Blatt ist.
Schon beklagt sich der Leser und ermüdet,
Dein Abschreiber sogar auch sagt bereits dir: "Halt,
jetzt ist's zur Genüge, halt, o Büchlein!" |
|
| Bearbeitung:
E.Gottwein |
Übersetzung:
Dr.A.Berg
(kursiv: Änderungen des Bearbeiters) |
| |
|
| Lateinisches Online-Wörterbuch. |
 |
| |
|
Lateinisch - deutsch (im Aufbau). (max. 500)
|
|
|